ساختار و چارچوب پروپوزال شامل موارد زیر می شود:
تعریف پروپوزال
نقشه ای که با حرکت بر طبق آن در یک طرح تحقیقاتی به اهداف خود می رسیم را طرح تحقیق یا پروپوزال می گویند.
۱_ لیست از تمام مراحل تحقیق و اقدامات لازم در جهت رسیدن به هدف این پژوهش را فراهم میآورد.
۲_اولین قدم برای شروع یک طرح تحقیقاتی است که در انسجام جامعه داف و فرضیات و روش کار به محقق کمک می کند.
۳_محقق را به سوی رفع نواقص و به خصوص خطاهای تحقیق خود قبل از شروع پژوهش سوق می دهد.
۴_امکان برآورد هزینه ها و زمان لازم برای اجرای طراح جهت سازمان حمایت کننده تحقیق فراهم می نماید.
۵_ترتیب زمانی هر فعالیت را مشخص میکند.
۶_مشخص میکند که چه فعالیت هایی در عرض یکدیگر به من موازات هم باید انجام پذیرد.
۷_در باعث می گردد که محقق تصویری کامل از مجموعه اقدامات و امور مربوط به پژوهش علمی را تهیه کند.
۸_باعث می شود داخل فهرست کاملی از کلیه نیازهای بودجه ای نیروی انسانی وسایل و امکاناتی که برای تحقیق لازم است فراهم شود.
۹_از سرگردانی و بلاتکلیفی در انجام بعضی از مراحل و امور مربوط به در جلوگیری به عمل می آورد.
اجزای پروپوزال
عناصر و ساختار طرح تحقیق(پروپوزال)
سوال اصلی تحقیق
بیان مسئله
سوابق و ادبیات
اهداف تحقیق
فرضیه ها
نوع تحقیق
جامعه آماری
حجم نمونه و روش نمونه گیری
روش گردآوری اطلاعات
ابزار گردآوری اطلاعات
روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
زمان و طول اجرای مدت تحقیق
مدیر و عوامل اجرایی تحقیق
هزینههای تحقیق
ابزارها و وسایل و شرایط مورد نیاز تحقیق
مشکلات های احتمالی تحقیق
تعریف واژگان و اصطلاحات اختصاصی طرح
فهرست منابع و مآخذ تحقیق
ضمائم
عنوان تحقیق یا پژوهش
اسم یا عنوان پژوهش بیانگر هویت و محتوای آن است که باید دارای دو ویژگی باشد:
1- جامع باشد.
2- مختصر باشد.
به طور معمول و در همه تحقیق ها در نظر گرفتن سه نقطه در عنوان می تواند مفید باشد؟
1-چه چیز را می خواهیم بررسی کنیم ؟
۲- در چه زمانی؟
3- در کجا؟
سعی شود دامنه تحقیق محدود در نظر گرفته شود، از نظر آیین نگارش فارسی و انگلیسی بودن بدون مشکل باشد .
مشخص کننده مفهوم کلی محتوای پژوهش باشد.
عنوان واضح و روشن باشد.
عنوان کوتاه و در حد امکان مختصر باشد.
در عنوان از کلمات اختصاری مبهم استفاده نشده باشد.
در عنوان فارسی از به کار بردن کلمات اختصاری انگلیسی خودداری شود.
در صورت لزوم زمان و مکان عنوان پژوهش ذکر شود.
در عنوان از عبارت های منفی و پیش داوری خودداری شده باشد .
در صورت لزوم زمان، مکان و عنوان پژوهش ذکر شود.
در عنوان از عبارت های منفی و پیش داوری خودداری شده باشد.
عنوان هم زمان به دو زبان فارسی و انگلیسی نوشته شده باشد .
عنوان را غیر سوالی مطرح نمایید.
از کلمات مناسب و مطلوب استفاده شود.
گاهی اوقات ذکر روش کار در عنوان بر اعتبار پروپوزال می افزاید.
جامع و کامل باشد.
تا حد امکان کوتاه باشد.
عاری از پیش داوری باشد.
عبارت گویا باشد و گیج کننده نباشد.
از اختصارات که ممکن است مخفف عبارت مختلف باشد پرهیز شود.
در تحقیقات توصیفی بیان مکان و زمان تحقیق در عنوان ضرورت دارد.
در عنوان دقیقا آنچه محقق به دنبال تعیین آن است بیان شود.(دکتر غزاله ادهمی-انجمن علمی پژوهشی دانشجویان دامپزشکی).
عنوان تحقیق به موضوعی که محقق جهت انجام پژوهش به آن می پردازد اطلاق می شود. عنوان تحقیق به همان سوال کلی تحقیق است که محقق به دنبال پاسخ دادن به آن می باشد. عنوان تحقیق شامل متغییر ها و مفاهیمی است که محقق در تحقیق خود به آنها می پردازد. جهت شناسایی عنوان تحقیق مناسب باید به مطالعه مقالات و پایان نامه های مرتبط با موضوع تحقیق پرداخت همچنین از آخرین مقالات و پایان نامه ها در رشته مورد نظر اطلاع یافت. زیرا از راه های انتخاب موضوع تحقیق مناسب پاسخ گویی به شکاف های علمی در تحقیقات قبلی می باشد. همچنین پیشنهادات پژوهشی از جمله دیگر منابع انتخاب عنوان تحقیق می باشد. عنوان تحقیق باید ویژگی هایی داشته باشد از جمله به روز بودن، داشتن پیشینه مناسب ، مورد تایید اساتید راهنما و مشاور باشد. مورد علاقه پژوهشگر باشد. از لحاظ قدرت علمی پژوهشگر قادر به پاسخ گویی به سوالات و فرضیات آن باشد.زمان و هزینه لازم جهت انجام تحقیق داشته باشد.
شرایط انتخاب موضوع
موضوع پروپوزال با تخصص و تحصیلات پژوهشگر ارتباط داشته باشد.
موضوع به مشکل یا مشکلاتی بپردازد که از اولویت بالایی برخوردار باشد که این بر اساس شدت مسئله وسعت مساله و افراد تحت تاثیر است.
موضوع غیر تکراری بدیع و نو باشد.
قبل از اینکه تصمیم به اجرای یک طرح تحقیقاتی بگیرید بسیار مهم است که در یابید آیا موضوع پیشنهادی در منطقه مورد نظر و یا مناطق مشابه مورد بررسی قرار گرفته است یا خیر تنها در سه وضعیت زیر می توان به انجام تحقیق روی موضوعی که قبلا روی آن کار شده است اقدام کرد: در شرایط زمانی متفاوت. در شرایط جغرافیایی مختلف. در صورت ادامه دستیابی به نتایج کافی.
موضوع باید با سطح تحصیلی پژوهشگر و تجارب و همخوانی داشته باشد منابع لازم از قبیل اطلاعات مواد و وسایل تجهیزات بودجه برای انجام داشته باشد.
پژوهش پذیر باشد.
توانایی پژوهشگر منابع مادی به صرفه بودن پژوهش در زمان مدرسه شده قابل انجام باشد.
نتایج حاصل از انجام پژوهش قابل توجه باشد.
حقوق انسانها و نکات اخلاقی در پژوهش رعایت شده باشد .
از نظر اجتماعی، فرهنگی ارزشی و سیاسی مقبولیت داشته باشد.
بیان مساله
دامنه مسائل در علوم گسترده و وسیع است؛ به همین دلیل انتخاب مساله پژوهشی برای اغلب دانشجویان دشوار است. مک گوگان، برای انتخاب مسئله پژوهشی ، پیشنهاد هایی به این شرح مطرح است.
مطالعه پژوهش های گذشته: که باید به مجله های مربوط به موضوع مورد نظر مراجعه شود. که به این وسیله خلاء موجود در پژوهش های گذشته و عدم مطابقت نتایج پژوهش های انجام شده و نیز واقعیت های توصیف و تبیین نشده مشخص می شود.
عدم مطابقت نتایج پژوهشها در مجلات و پایان نامه های مرتبط با موضوع پژوهش.
تبیین واقعیت: راه سومی که از طریق آن می توان به وجود مساله پی برد، مربوط به شرایطی است که در آن واقعیتی وجود دارد و فرد از خود سوال می کند که چرا چنین است؟ واقعیتی که دانش از درک آن عاجز باشد.
ملاک های لازم برای انتخاب و بیان مساله
1-رابطه بین دو یا چند متغییر را بیان کند.
2-روشن و بدون ابهام و به صورت سوالی بیان شود.
3-آزمون پذیر باشد.
4-با استفاده از روش های موجود قابل آزمون باشد.
5-نباید موقعیت با وضعیتی اخلاقی را پدید آورد.
6-مساله باید با ارزش باشد.
7-مساله باید مورد علاقه پژوهشگر باشد.
8- مساله باید با دانش روز در ارتباط باشد. و بر اطلاعات موجود بی افزاید.
9-مساله باید فاقد طبیعت فلسفی باشد.
اشتباهات معمول در بیان و صورت بندی مساله در پروپوزال
1-جمع آوری اطلاعات و داده ها بدون تعریف کردن مشکل پژوهشی.
2- استفاده از داده ها و اطلاعات زیاد بدون طرح پژوهشی.
3-تعریف هدف ها و سوالات پژوهشی به صورت کلی و مبهم.
4-اقدام به پژوهش بدون مطالعه تحقیقات گذشته.
5-پژوهش در باره مساله ویژه ای که صرفا به موقعیت استثنایی اختصاص دارد.
6-قصور در تدوین مساله پژوهشی بر اساس نظریه های مناسب و مفاهیم موجود.
7-کوتاهی در بیان مفروضه های مساله به صورت روشن و صریح.
8-کوتاهی در تشخیص محدودیت های روش های اجرایی به صورت روشن و صریح و مطابقت آن با سوالات تحقیقی.
قبل از شروع به گردآوری دادهها، الزم است مسأله مورد پژوهش را به درستی مشخص، تعریف و حدود آن را روشن کرد. میتوانید با طرح سؤاالت زیر و نگارش پاسخهای مربوط مسأله خود را به روشنی مشخص نمایید. چه چیز موجب بروز این مسأله شده است؟/مسأله موردنظر چه ویژگیهایی دارد؟/ مسأله تا چه حد و برای چه کسانی مؤثر است؟/تداوم مشکل چه مسائلی را به همراه خواهد داشت؟ به طور کلی بیانمسأله از 3 بخش اصلی تشکیل میشود 1 -بخش اول: این بخش برای تعریف مشکل پژوهش پیشبینی شده است. در این بخش باید کلیه متغیرهای اصلی مشکل را مطرح ساخت و روابط آنها را تشریح کرد. در این بخش در صورت لزوم میتوان به تاریخچه بروز مسأله پرداخت و سیر تحوالت را مطرح ساخت. یکی دیگر از اجزای بخش اول بیانمسأله، اهمیت مسأله است. در این قسمت باید مشخص نمایید که چرا انجام این پژوهش مهم است، برای چه کسی و کدام سازمان اهمیت دارد و اهمیت پژوهش در کدام زمینههاست. در اینجا باید مطالبی از آثار اندیشمندان و صاحبنظران و دیگر پزوهشگران در حمایت از ادعای خود مبنی بر اهمیت پژوهش همراه با استناد ارائه دهید. از دیگر اجزای این بخش میتوان به نحوه برخورد با مشکل، راهحلها و خدمات موجود اشاره نمود. اقداماتی که در حال حاضر برای رویایی و مهار مشکل صورت میپذیرد را میتوان در این بخش مطرح ساخت. باالخره آخرین محوری که در بخش اول بیان مسأله باید مطرح شود، بحث عوارض ناشی از تداوم مشکل است. در اینجا باید تشریح شود اگر اقدامی صورت نپذیرد، بر اساس شواهد موجو و روند پیشرفت، با ثابت بودن متغیرها، مشکل چگونه تداوم خواهد یافت. 2 -بخش دوم در این بخش باید راهحل یا عوامل مؤثر بر حل مشکل مطرح شوند. برای این منظور یافتههای پژوهشهای مربوط بسیار مفید خواهند بود. 3 -بخش سوم در بخش پایانی بیان مسأله، باید توضیح دقیقتری از این که میخواهید در این پژوهش چه کاری را به انجام برسانید و جزئیات بیشتری از کار را مطرح سازید. 2 آنچه در 2 بخش نخست بیان مسأله بسیار حائز اهمیت است، موضوع استناد است. تمامی مطالبی که در بخش اول و دوم بیانمساله مطرح میشوند، باید از استناد علمی درستی برخوردار باشند. ارائه هرگونه مطلبی در بیان مسأله که فاقد استنادعلمی معتبر باشد، هر قدر هم مبتنی بر واقعیات باشد، مورد قبول نخواهد بود(آذر محمد زاده).
اهمیت و ضرورت تحقیق
هر موضوع و مساله اجتماعی را به صرف اینکه قابل تحقیق می باشد ، نباید مورد بررسی قرار داد. در انتخاب موضوع تحقیق ، باید به اهمیت مساله مورد نظر توجه داشت ، تا اگر واجد ارزش و اهمیت کافی نیست ، برای آن انرژی و وقت و بودجه انسانی بدون جهت تلف نگردد. ارزش کار محقق در صورتی قابل توجه است که با صرف حداقل زمان و کمترین نیروی انسانی و مالی ، بتواند موفق به کسب بیشترین نتیجه بشود ( نبوی ،بی تا ، ۶۵)
زمانیکه محقق موضوعی را برای تحقیق بر می گزیند ، یا پیشنهادی را می پذیرد، به ارزش کار واقف است ، اصولا در این برهه از تحقیق ارزش ها در کار تحقیق بسیار دخالت دارند.به همان نسبت که ارزش تحقیق بالاست ، به همان نسبت نیز انگیزه های بیشتری برای انجام آن در خود می یابد ، بنابراین اصل فراغت از ارزشها نه تنها در این برهه ، که در برهه ها و مقاطع دیگر تحقیق مطرح می شود. اما محقق باید بتواند ، ارزشهای اساسی تحقیق مورد نظر را به دیگران نیز منتقل نماید بنابراین محقق باید در آغاز طرح تحقیق ، در چند سطر ارزش های اساسی تحقیق را مطرح نماید (ساروخانی ، ۱۳۸۵ ۱۴۵٫)
مقولهای که در تحقیق بسیار قابل توجه است، مقوله اهمیت و ضرورت تحقیق است. بسیاری از محققان، معتقدند که این دو مقوله، مجزا از هم هستند(دلاور، ۱۳۷۹، ۲۱)؛ یعنی وقتی از اهمیت تحقیق سخن میگوییم، یعنی این تحقیق از نظر چه ابعاد و مؤلفههایی مهم است.
اهمیت تحقیق از نظر تئوری
پژوهشگر در نگارش اهمیت تحقیق خود که اغلب 1/5 الی ۲ صفحه A4 است، باید بتواند با توجه به دانش و ادبیات موجود، دلایل مهم بودن مسئله تحقیق را بیان کند. او برای این کار، باید نشان دهد که تحقیق مزبور، از دیدگاهی جدید و خلاقانه به مسائل نگاه میکند.
بیان اهمیت موضوع تحقیق، باید بتواند اهمیت و ارزش تحقیق را نسبت به نظریههای موجود، به اثبات برساند. اغلب پژوهشگران در مطالعات خود، متوجه جای خالی موضوعی میشوند و تحقیق مزبور باید این کمبود را جبران کند. اگر تحقیق در زمینهای است که تئوری، سیر تکاملی خود را پیموده است، در آن صورت، تحقیق میتواند آزمون مهمی از تئوری آن باشد و یا امکان دارد پژوهشگر از مفاهیم یا اصولی استفاده کند که پژوهشگران قبلی استفاده کردهاند و پرسشهای خود را همانند پرسشهایی که آنها در تحقیقات پیشین به کار گرفتهاند، تنظیم کند؛ ولی دادهها از گروههای متفاوت جامعه، زمان دیگری جمعآوری میشود. از این رو، نتایج حاصل از تحقیق، میتواند موجب گسترش تئوری پیشین گردد (خاکی، ۱۳۸۴، ۲۸).
بنابراین، در نگارش اهمیت تحقیق در فصل اول که همان طرح یا کلیات پژوهش است، محقق 1.5 صفحه مستند با ارجاعات اصیل، پیرامون مؤلفههای اهمیت موضوع استدلالات خود را مینگارد.
منبع: http://guidance.blogsky.com
در اهمیت پژوهش الزم است مشخص نمایید که در چه زمینهای، چه بخشی از آن برای چه کسانی و تا چه درجهای پژوهش شما اهمیت دارد. برای تدوین اهمیت پژوهش باید به منابع مختلف، نکتهها و شواهدی که حامی اهمیت پژوهش شماست، استنادنمایید. در پژوهشهای کمی و در برخی از پژوهشهای کیفی، آمار و ارقام مربوط با موضوع پژوهش، نقش بسزایی در تدوین اهمیت پژوهش دارد.آمارها به سهولت درک شده و زمینه قضاوت خواننده را فراهم میسازد. گاهی ابعاد دیگری موجب افزایش اهمیت موضوع پژوهش میشود. از جمله اینکه موضوع یا یافتههای پژوهش چه بخشی از جامعه را تحت تاثیر قرار میدهد. آیا این موضوع صرفاً مربوط به بیماران یک اقلیم خاص بوده و یا در سایر اقلیمها نیز میتواند مطرح شود. هرچه گستره کار از نظر تحت پوشش، حوزه جغرافیایی و پراکندگی واحدها در کشور بیشتر باشد، اهمیت کار نیز افزایش می یابد.
وجوه تمایز پژوهش در این بخش باید مشخص نمایید که پژوهش شما با دیگر پژوهشهای انجام شده در این زمینه دارای چه تفاوت اساسی است و به کدام جنبهها پرداخته اید که دیگران در پژوهش خود بدان نپرداختهاند. امکان دارد که زمینه علمی، روش پژوهش، یا روند سر و سامان دادن پروژه پژوهشی شما در راستای برخی از پژوهشهای انجام شده قبلی باشد و حتی از آنها الهام گرفته باشید و در مواردی دقیقاً از ابزار پژوهشی آنها استفاده نموده باشید. با این وجود، باید سعی نمایید که با تغییر متغیرها، دامنه پژوهش، محیط پژوهش و دیگر ابعاد پژوهش خویش ترتیبی اتخاذ نمایید که کار پژوهشی شما به صورت یک کار نو جلوه کند. تمایزی که طرح پژوهش شما با سایر پژوهش های مشابه دارد، باید به میزانی باشد که لزوم بررسی را توجیه نماید. از نظر علمی بیشتر اوقات دلیلی برای تکرار یک پژوهش وجود ندارد، بنابراین، با پرداختن به وجوه تمایز و ابعاد تفاوت موجود بین یک طرح پژوهشی با زمینه های مشابه، امکان قضاوت را برای انجام طرح فراهم می سازد(آذر محمد زاده ).
پیشینه تحقیق
در این قسمت پژوهشگر باید مفاهیم اصلی و بنیادی پژوهش خود را تعیین کرده و با بهرهگیری از آثار و نوشتههای اندیشمندان و نویسندگان مختلف و حتماً با استناد و با رعایت نظمی معقول به توصیف و تشریح این مفاهیم در چارچوبی علمی بپردازد.
مروری بر پژوهش های مرتبط با موضوع در داخل و خارج از کشور فصل دوم با مرور پژوهشهای مرتبط با موضوع در داخل و خارج از کشور خاتمه مییابد. در این فصل ابتدا پژوهشهای داخل کشور و در ادامه پژوهشهای خارج از کشور را مطرح نمایید. دقت نمایید که مطالب بر اساس تاریخ انتشار و از جدید به قدیم تنظیم شوند. به عبارت دیگر اولین پژوهش مطرح شده در هر دو قسمت داخل و خارج از کشور، جدیدترین پژوهش خواهد بود.
نکته: در برخی از پژوهشها، فصل دوم میتواند چارچوب تاریخی و چارچوب نظری را به صورت جداگانه داشته باشد. گاه ممکن است بنا به ضرورت و یا عدم دسترسی به منابع مربوط یکی از این بخشها را حذف نمایید. اما بخش مربوط به مرور پژوهشها در تمام پایاننامهها، رسالهها و پروژههای پژوهشی الزامی است. مقاالت مطرح شده رابطه مستقیمی با موضوع و یا عنوان پژوهش داشته باشد/مطالب بر اساس تاریخ انتشار و از جدید به قدیم مرتب شده باشند/ مقاالت بر اساس محل انجام پژوهش در داخل یا خارج از کشور تفکیک شده باشند/ مقاالت مربوط با موضوع پژوهش، به تعداد کافی مورد بررسی قرار گرفته باشند/ ژورنالهای مورد استفاده دارای رتبه علمی باشند/ ترجیحاً از تاریخ انتشار مقاالت حداکثر 5 سال سپری شده باشد/ آدرس کامل کتابشناختی مقاالت استناد شده در بخش منابع ذکر شده باشد/ اطلاعات مورد نیاز به قدر کفایت از مقاالت استخراج و درج شده باشد(آذر محمد زاده).
اهداف تحقیق
اهداف پژوهش
هدف پژوهش به ما میگوید به کجا می خواهیم برسیم.
اهداف پژوهش باید از متن مسئله استخراج شده باشند .
واقعبینانه باشند.
قابل دسترس باشند.
قابل اندازه گیری و سنجش باشند.
هدف کلی: هدفی که آنچه را پایان نامه به طور کلی به آن دست خواهند یافت بیان کند در قالب یک جمله و به طور رسا و قابل فهم بیان می گردد.
هدف جزئی
اهدافی که از شکستن هدف کلی به اجزاء کوچکتر به دست خواهد آمد.
هدف اختصاصی قابل اندازه گیری است .
باید ابعاد گوناگون مسئله و عوامل کلیدی متاثر کننده و یا ایجاد کننده آن را پوشش دهند.
باید از نظر منطقی به هم پیوسته باشند.
مثال: عنوان بررسی تاثیر روزه داری در ماه مبارک رمضان بر برخی از عوامل بیوشیمیایی خون در دانشجویان دانشکده پرستاری نیشابور سال ۱۳۸۰.
هدف کلی: تعیین میزان تاثیر روزه داری در ماه مبارک رمضان بر برخی از عوامل بیوشیمیایی خون در دانشجویان دانشکده پرستاری دانشگاه نیشابور در سال 1380.
اهداف جزئی:
تعیین تاثیر روزه داری بر میزان قند خون بر برخی از عوامل بیوشیمیایی خون در دانشجویان دانشکده پرستاری نیشابور در سال ۱۳۸۰.
تعیین تاثیر روزه داری بر میزان اوره خون بر برخی از عوامل بیوشیمیایی خون در دانشجویان دانشکده پرستاری نیشابور در سال ۱۳۸۰.
تعیین تاثیر روزه داری بر میزان کلسترول خون تعیین در روزه داری و میزان قند خون بر برخی از عوامل بیوشیمیایی خون در دانشجویان دانشکده پرستاری نیشابور در سال ۱۳۸۰.
بعد از ذکر اهمیت و ضرورت تحقیق می توان « اهداف تحقیق » را ذکر نمود .
دلاور ( 1373: 429) بیان می دارد :
بیان هدف یا هدف ها یکی از قسمت های مهم پژوهش است . زیرا در این قسمت از تحقیق مشخص می شود که محقق چه چیزی را مد نظر قرار داده است و اصولا در جستجوی چه چیزی است . بدون بیان هدف ها امکان ارزشیابی از کار محقق وجود ندارد . نتیجه گیری هر پژوهش به یافته های آن بستگی دارد و این امر بدون بیان هدف ها امکان پذیر نیست .
سرمد ، بازرگان و حجازی ( 1376: 34-33) نیز اظها ر می دارند :
« در اجرای پژوهش های علمی پس از بیان مسئله تحقیق ، محقق برای طرح سوال های پژوهشی یا فرضیه فقط به بیان هدف می پردازد . این امر معمولا در تحقیقات کیفی به چشم می خورد . برای مثال ، هدف یک تحقیق را می توان به صورت زیر بیان نمود : مشخص کردن سیر تحول آموزش فنی حرفه ای در ایران . برای بیان هدف باید از فعل کنشی استفاده کرد .
در این مثال ، « مشخص کردن » به عنوان فعل کنشی به کار رفته است . هدف یاد شده در هدف های جزیی متبلور می شود تا امکان بررسی مسئله فراهم شود . بدین سان ، هدف کلی فوق الذکر را می توان با توجه به ابعاد مسئله که قبلا در پیشینه تحقیق مورد قرار گرفته است ، در هدف های جزیی زیر محدود نمود :
1 - چگونگی پدید آمدن آموزش فنی - حرفه ای در ایران
2 - رابطه آموزش فنی - حرفه ای با سایر آموزش های رسمی کشور با توجه به هدف های جزیی فوق می توان داده های مورد نظر را تعیین و گرد آوری کرد » .
بیانی ( 1378: 142-141) نیز در بحث مشروحی که در مورد هدف های تحقیق دارد این چنین به اظهار نظر می پردازد که هدف در تحقیق را می توان پاسخگویی به یک نیاز دانست نیازی که در ارتباط با مسئله تحقیق است .
به این معنی که در دل مسئله تحقیق ،مجهولی نهفته است ، تبدیل ان مجهول به معلوم و پاسخ به مجهول ، نیاز تحقیق تلقی می شود .
مثلا در تحقیقی تحت عنوان « تاثیر خشونت بر رفتار بیماران افسرده » مجهول آن است که اثر خشونت یا عکس العمل بیماران افسرده در برابر خشونت چگونه می تواند باشد پاسخ به این مجهول برآورد نیازی است که از مسئله تحقیق ناشی می شود .
هدف اصلی اغلب دیده شده است که دانشجویان و پژوهشگران عنوان پژوهش خود را دقیقاً و در این قسمت و به عنوان هدف اصلی مینگارند!!! بیتردید از انجام این کار خودداری کنید. برای دستیابی به هدف اصلی در مرحله نهایی طرح پژوهشی، ضرورت دارد که آن هدف به چند هدف کوچکتر به نام اهداف ویژه، که قابلیت سنجش بیشتری دارند، شکسته شود. در حقیقت پژوهشگر، با نیل به اهداف ویژه، در راستای محقق شدن هدف اصلی خود گام برمی دارد. برای اینکه بتوانید به درستی هدف اصلی پژوهش خویش را تدوین نمایید، میتوانید به شیوه زیر عمل کنید.
عنوان پژوهش خود را به عنوان یک وسیله بنگرید، سپس اندیشه نمایید که با این وسیله به چیزی قرار است و مایلید دست یابید. پاسخ به این سؤال، هدف اصلی شما را تشکیل خواهد داد. هدف اصلی یا هدف کلی پژوهش نشان دهنده مواردی است که پژوهشگر با اجرای تحقیق به آن خواهد رسید. اهداف پژوهش باید به صورت واضح و روشن و با افعال رفتاری و قابل اندازهگیری نوشته شوند. اهداف ویژه به طور کلی در هر پژوهش شاهد یک هدف اصلی هستیم ولی تعداد اهداف ویژه بیش از یک مورد است.
برای نگارش اهداف ویژه به صورت زیر اقدام نمایید:
به ازای هر متغیر یا پارامتر موجود در عنوان یک هدف ویژه تدوین نمایید.
میتوانید در مورد رابطه دو یا چند متغیر موجود در عنوان هدف ویژهای بنگارید .
توجه داشته باشید که تحقق اهداف ویژه باید به تحقق هدف اصلی بیانجامد در مورد هر متغیر یا پارامتر موجود در عنوان که قصد دارید هدف ویژه تدوین نمایید توجه کنید که اگر پدیده مورد مطالعه در حال حاضر وجود داشته باشد در ابتدای جمله ی هدف ویژه واژه شناخت به کار برده می شود. چنانچه آن پدیده وجود نداشته باشد و شما در این پژوهش می خواهید آن را مشخص کنید واژه تعیین را به کار برید. در مورد پژوهشهای کمی به جای تعیین میتوانی از عبارات تعیین میزان ، تعیین اندازه و از واژه سنجش نیز در ابتدای هدف ویژه استفاده نمایید. نکته: توجه داشته باشید که هیچگاه از واژه هایی مثل بررسی، مطالعه، تحلیل، تفسیر، مقایسه، و واژههای مشابه در آغاز اهداف ویژه استفاده ننمایید. این واژهها کلی و غیرقابل سنجش بوده و تنها میتوان آنها را در عنوان پژوهش مطرح ساخت. 4 نکته: هیچگاه در تدوین اهداف ویژه از متغیر یا پارامتری که در عنوان ذکر نشده است و زیرمجموعه آن نیست، استفاده ننمایید. به عبارت دیگر در اهداف اختصاصی نمیتوانید زمینههای پژوهشی جدیدی که در زیر مجموعه موضوع پژوهش شما قرار ندارند را مطرح سازید. هدف کاربردی گاه الزم می شود برای نشان دادن جنبه کاربردی بودن پژوهش خود، عالوه بر اهداف اصلی و ویژه، هدف یا اهداف کاربردی را نیز تدوین کنید. در این قسمت باید مشخص نمایید که نتایج حاصل از این پژوهش برای کدام سازمان یا ارگان کاربرد دارد و در چه زمینه هایی میتواند کاربرد داشته باشد. به طور کلی، هدف کاربردی ملموس تر از سایر اهداف بوده و برای سازمانهایی که از طرحهای پژوهشی حمایت مینمایند، جذابیت بیشتری دارد. نحوه نگارش این هدف مشابه هدف اصلی بوده، با این تفاوت که در اینجا به زمینه های کاربردی نتایج طرح تأکید می شود و افعال به کار رفته در آن عینی تر است(آذر محمدزاده).
سوالات تحقیق
گزارههای تحقیق را نام برده و هر کدام را به تفکیک توضیح دهید؟گزارههای تحقیق شامل: هدفها، فرضیهها و سوالهای تحقیق است.هدفها: در اجرای پژوهشهای علمی پس از بیان مسئله تحقیق پژوهشگر قصد خود را به صورت عملیاتی که از طریق مشاهدهی عینی قابل دستیابی است بیان میکند. در برخی از پژوهشها محقق به جای طرح سوالهای تحقیق به صورت پژوهشی یا فرضیه، فقط به بیان هدف میپردازد. برای بیان هدف باید از یک فعل کنشی استفاده کرد.سوالهای تحقیق: مسئله تحقیق در مطالعات کیفی و کمی میتواند به صورت سوال بیان شود. شکل سوالی بیان مسئله غالباً مرجع است. زیرا ساده و مستقیم میباشد و از نظر سادگی هم محقق را برای ایجاد طرحی که به سوال پاسخ دهد، هدایت میکند.فرضیههای تحقیق: فرضیه تحقیق حدس بخردانهای در باره سوال تحقیق، رابطه بین دو یا چند متغیر است. فرضیهها به صورت جمله اخباری بیان میشود و نشانگر نتایج مورد انتظار است. یک فرضیه هیچ گاه اثبات یا ابطال نمیشود. بلکه بر اساس دادههای بدست آمده، فقط تایید یا رد میشود. فرضیهها به طور منطقی محتملاند و شواهد تجربی محقق، وی را قادر میسازد که نتیجه بگیرد، نظر احتمالی، صحیح و منطقی است. همچنین آزمون تجربی فرضیه هنگامی امکان دارد که بتوان متغییرها را دستکاری، ردهبندی و اندازهگیری کرد.3. انواع سؤالات تحقیق را نام برده، توضیح داده و فرضیه را تعریف کنید؟انواع سوالات تحقیق شامل سوالات توصیفی، سوالات رابطهای و سوالات تفاوتی است.سوالات توصیفی: از کلمه "چه میباشد"، "چیست" و "چگونه است" استفاده میشود. مثلاً طرز تفکر دانشآموزان نسبت به مسائل سیاسی - اجتماعی چیست؟ در مطالعه پدیدههای پیچیده از سوالات توصیفی استفاده میشود.سوالات رابطهای: چگونه رابطهی دو یا چند متغیر مورد نظر قرار میگیرد. مثلاً چه رابطهای بین مفهوم خود و پیشرفت تحصیلی وجود دارد.سوالات تفاوتی: این سوالات با تفاوت سطوح متغیرها سر و کار دارد و معمولاً به شکل زیر بیان میشود آیا بین پیشرفت تحصیلی دختران و پسران پایهی پنجم تفاوتی وجود دارد؟! در این نوع سوال، سوالات به صورت جهتدار بیان نمیشود، زیرا سوالات پیشبینی هیچگونه رابطهای بین متغیرها نیست.گزارههای تحقیق را نام برده و هر کدام را به تفکیک توضیح دهید؟گزارههای تحقیق شامل: هدفها، فرضیهها و سوالهای تحقیق است.هدفها: در اجرای پژوهشهای علمی پس از بیان مسئله تحقیق پژوهشگر قصد خود را به صورت عملیاتی که از طریق مشاهدهی عینی قابل دستیابی است بیان میکند. در برخی از پژوهشها محقق به جای طرح سوالهای تحقیق به صورت پژوهشی یا فرضیه، فقط به بیان هدف میپردازد. برای بیان هدف باید از یک فعل کنشی استفاده کرد.سوالهای تحقیق: مسئله تحقیق در مطالعات کیفی و کمی میتواند به صورت سوال بیان شود. شکل سوالی بیان مسئله غالباً مرجع است. زیرا ساده و مستقیم میباشد و از نظر سادگی هم محقق را برای ایجاد طرحی که به سوال پاسخ دهد، هدایت میکند.فرضیههای تحقیق: فرضیه تحقیق حدس بخردانهای در باره سوال تحقیق، رابطه بین دو یا چند متغیر است. فرضیهها به صورت جمله اخباری بیان میشود و نشانگر نتایج مورد انتظار است. یک فرضیه هیچ گاه اثبات یا ابطال نمیشود. بلکه بر اساس دادههای بدست آمده، فقط تایید یا رد میشود. فرضیهها به طور منطقی محتملاند و شواهد تجربی محقق، وی را قادر میسازد که نتیجه بگیرد، نظر احتمالی، صحیح و منطقی است. همچنین آزمون تجربی فرضیه هنگامی امکان دارد که بتوان متغییرها را دستکاری، ردهبندی و اندازهگیری کرد.3. انواع سؤالات تحقیق را نام برده، توضیح داده و فرضیه را تعریف کنید؟انواع سوالات تحقیق شامل سوالات توصیفی، سوالات رابطهای و سوالات تفاوتی است.سوالات توصیفی: از کلمه "چه میباشد"، "چیست" و "چگونه است" استفاده میشود. مثلاً طرز تفکر دانشآموزان نسبت به مسائل سیاسی - اجتماعی چیست؟ در مطالعه پدیدههای پیچیده از سوالات توصیفی استفاده میشود.سوالات رابطهای: چگونه رابطهی دو یا چند متغیر مورد نظر قرار میگیرد. مثلاً چه رابطهای بین مفهوم خود و پیشرفت تحصیلی وجود دارد.سوالات تفاوتی: این سوالات با تفاوت سطوح متغیرها سر و کار دارد و معمولاً به شکل زیر بیان میشود آیا بین پیشرفت تحصیلی دختران و پسران پایهی پنجم تفاوتی وجود دارد؟! در این نوع سوال، سوالات به صورت جهتدار بیان نمیشود، زیرا سوالات پیشبینی هیچگونه رابطهای بین متغیرها نیست.گزارههای تحقیق را نام برده و هر کدام را به تفکیک توضیح دهید؟گزارههای تحقیق شامل: هدفها، فرضیهها و سوالهای تحقیق است.هدفها: در اجرای پژوهشهای علمی پس از بیان مسئله تحقیق پژوهشگر قصد خود را به صورت عملیاتی که از طریق مشاهدهی عینی قابل دستیابی است بیان میکند. در برخی از پژوهشها محقق به جای طرح سوالهای تحقیق به صورت پژوهشی یا فرضیه، فقط به بیان هدف میپردازد. برای بیان هدف باید از یک فعل کنشی استفاده کرد.سوالهای تحقیق: مسئله تحقیق در مطالعات کیفی و کمی میتواند به صورت سوال بیان شود. شکل سوالی بیان مسئله غالباً مرجع است. زیرا ساده و مستقیم میباشد و از نظر سادگی هم محقق را برای ایجاد طرحی که به سوال پاسخ دهد، هدایت میکند.فرضیههای تحقیق: فرضیه تحقیق حدس بخردانهای در باره سوال تحقیق، رابطه بین دو یا چند متغیر است. فرضیهها به صورت جمله اخباری بیان میشود و نشانگر نتایج مورد انتظار است. یک فرضیه هیچ گاه اثبات یا ابطال نمیشود. بلکه بر اساس دادههای بدست آمده، فقط تایید یا رد میشود. فرضیهها به طور منطقی محتملاند و شواهد تجربی محقق، وی را قادر میسازد که نتیجه بگیرد، نظر احتمالی، صحیح و منطقی است. همچنین آزمون تجربی فرضیه هنگامی امکان دارد که بتوان متغییرها را دستکاری، ردهبندی و اندازهگیری کرد.3. انواع سؤالات تحقیق را نام برده، توضیح داده و فرضیه را تعریف کنید؟انواع سوالات تحقیق شامل سوالات توصیفی، سوالات رابطهای و سوالات تفاوتی است.سوالات توصیفی: از کلمه "چه میباشد"، "چیست" و "چگونه است" استفاده میشود. مثلاً طرز تفکر دانشآموزان نسبت به مسائل سیاسی - اجتماعی چیست؟ در مطالعه پدیدههای پیچیده از سوالات توصیفی استفاده میشود.سوالات رابطهای: چگونه رابطهی دو یا چند متغیر مورد نظر قرار میگیرد. مثلاً چه رابطهای بین مفهوم خود و پیشرفت تحصیلی وجود دارد.سوالات تفاوتی: این سوالات با تفاوت سطوح متغیرها سر و کار دارد و معمولاً به شکل زیر بیان میشود آیا بین پیشرفت تحصیلی دختران و پسران پایهی پنجم تفاوتی وجود دارد؟! در این نوع سوال، سوالات به صورت جهتدار بیان نمیشود، زیرا سوالات پیشبینی هیچگونه رابطهای بین متغیرها نیست.
ارتباط تنگاتنگی بین عنوان، اهداف، سؤاالت و فرضیات پژوهش وجود دارد. سؤالات پژوهش دقیقاً برگرفته از اهداف ویژه خواهند بود. سؤالات پژوهش باید با نظمی سیستماتیک و به ازاءِ هر هدف ویژه یک سؤال پژوهشی و دقیقاً با همان متغیر یا متغیرهای موجود در آن هدف ویژه طرح گردد. شایان ذکر است که همیشه نیازی به نگارش سؤاالت و فرضیات پژوهش به طور همزمان نیست. اگر پژوهش شما از نوع توصیفی باشد، معموالً تنظیم سؤال کفایت مینماید ولی اگر پژوهش از نوع تحلیلی یا تجربی باشد در آن صورت باید در پیشنهاد طرح پژوهش فرضیات مناسبی را هم بنویسید. به طورکلی در ارزیابی طرح پژوهشی، یکی از مهمترین بخشهایی که مورد بررسی قرار میگیرد، سؤاالت پژوهش است. با وجود آنکه سؤاالت پژوهش، از اهداف اختصاصی یا ویژه منتج میشوند، نقش مهمی در شفاف شدن اهداف و زمینه کار پژوهش ایفا مینمایند. مطرح ساختن سؤال پژوهش امکان نیل به نتایج مطلوب را افزایش میدهد.
فرضیه های پروپوزال
باید توجه داشت که فرضیه همیشه از مسائل ناشی نمی شود ممکن است فرضیه بر اساس پیشینه تحقیق یا در برخی از موارد بر پایه مجموعه ای از داده ها و تعدیل آنها حاصل شود . باید توجه داشت که فرضیه بدون مسئله معنا ندارد و مسئله بدون فرضیه به نتیجه نمیرسد.
نقش فرضیه در تحقیق علمی عبارت است از پیشنهاد تبیین هایی برای برخی از واقعیتها و هدایت پژوهشگران.
چهار هدف برای صورت بندی فرضیه وجود دارد:
فرضیه برای دیدههای تبیین آزمایشی فراهم میآورد و موجب افزایش معرفت علمی می شود. فرضیه جمله ای است که به صورت ربطی به بیان میشود و به توصیف رابطه بین متغیرها میپردازند.
فرضیه مجموعه فعالیتهای اجرایی پژوهش را تعیین میکند و مرضیه معرفی یک دفاع اختصاصی است و به همین دلیل ماهیت داده های مورد نیاز را برای آزمون گزاره ربطی مشخص می کند. فرضیه به یکدیگر کمک می کند تا واقعیت هایی را که باید انتخاب کند و نوع مشاهداتی را که باید انجام دهد از طریق آن تعیین کند آزمون های آماری به کمک فرضیه انتخاب میشود باید توجه داشت که بدون داشتن یک فرضیه می توان اطلاعات را گردآوری کرد اما این جمع آوری موجب اتلاف و سرانجام بدون پاسخ سوالات پژوهشی می شود فرضیه چارچوبی برای گزارش نتایج پژوهش فراهم می آورد.
انواع فرضیه بر اساس ملاک های مختلفی طبقه بندی شده است. اما در یک طبقه بندی کلی فرضیه به دو دسته تقسیم می شود: -فرضیه تحقیق- فرضیه آماری
ملاک های تدوین فرضیه:
باید آزمون پذیر باشد.
فرضیه باید همبستگی یا رابطه بین دو متغیر را بیان کند.
فرضیه باید با نظریه مرتبط باشد.
فرضیه باید روشن و دقیق باشد.
فرضیه باید فارغ از مفاهیم ارزشی و اخلاقی باشد.
فرضیه باید دقیق و اختصاصی باشد.
فرضیه پژوهش در پژوهشهای کمی و تجربی و در پژوهشهای ترکیبی، شاهد تدوین فرضیه هستیم. در این پژوهشها فرضیه همواره برگرفته از سؤال پژوهش است، لذا تا زمانی که سؤاالت پژوهش خود را به درستی مشخص و تعریف نکرده باشید ارائه فرضیه بی معنی است. فرضیه، حدس عالمانه ای است درباره حل یک مسأله. فرضیه را می توان به منزله رابطه ای منطقی بین دو یا چند متغیر تعریف کرد که به صورت جملهای آزمونپذیر بیان میشود. به بیان دیگر فرضیه، پاسخی بخردانه، احتمالی و موقت به سؤال پژوهشی است که در مراحل بعدی پژوهش، درستی یا نادرستی آن مورد آزمایش قرار می گیرد.
روش شناسی و مراحل تحقیق
پژوهشگران غالباً توانایی اجرای پژوهش برای کل اعضای جامعه را ندارند به همین دلیل پژوهش خود را به نمونه کوچک محدود میکنند. یکی از تصمیمات مهمی که در پیش روی پژوهشگر قرار دارد انتخاب نمونه است. نمونهای که باید نماینده جامعه ای باشد که پژوهشگر قصد تعمیم یافته های تحقیق به آن را دارد.
اشتباه های معمول در نمونهگیری یکی از اشتباه های رایج و معمول در تحقیق عبارت است از انتخاب افرادی جهت نمونه تنها به این دلیل که در دسترس محقق هستند. به عنوان مثال محقق ممکن است همه دانش آموزان یک مدرسه را انتخاب کند صرفاً به این دلیل که اطمینان دارد مسئولان مدرسه اجازه انجام تحقیق را به او میدهند مسئله این است که یافته های این تحقیق را نمی توان به مدرسه مشابهی در همان جامعه تعمیم داد.
اشتباه بدتر در انتخاب آزمودنیها برای انجام تحقیق انتخاب افرادی است که حتی در یک جامعه ی مناسب قرار ندارند. محققین نوع انتخاب را صرفاً به خاطر صورت کار انجام می دهد. به عنوان مثال در بسیاری از مطالعاتی که در زمینه کارایی روش های کاربردی مختلف روانشناسی انجام می شود از دانشجویان به عنوان نمونه تحقیق استفاده می شود. بدون شک در عکس العمل و پاسخ این دانشجویان با افراد دیگری که نمونه های واقعی جامعه مورد نظر هستند تفاوت وجود دارد.
بین ویژگی های یک نمونه و ویژگی های جامعه ای که نمونه از آن انتخاب می شود، تفاوت وجود دارد. این تفاوت برای نمونه تصادفی قابل برآورد است و به آن خطای نمونه گیری گفته میشود. خطای نمونه گیری تابع اندازه حجم نمونه است هرچه اندازه نمونه کوچکتر باشد خطا های نمونه گیری زیاد تر است. یافته های تحقیقی که بر اساس دو یا سه نفر صورت گرفته است قابل اعتماد نیست. به این معنا که اگر همان مطالعه را با نمونه دیگری با همان اندازه تکرار کنیم. به طور قطع نتایج متفاوتی به دست خواهد آمد. انتخاب نمونه به اندازه کافی به منظور جمع آوری اطلاعات معتبر از اهمیت بسزایی برخوردار است.
حجم نمونه
حجم نمونه باید به اندازهای باشد که نتایج حاصل از این با نتایج همان مطالعه در جامعهای که نمونه از آن انتخاب شده است برابر باشد.
اولین قدم در نمونه گیری تعریف جامعه مورد نظر است انواع جوامع در تحقیقات تربیتی معمولاً نمونه تحقیق از آنها انتخاب می شود عبارتند از: تعریف یک مدرسه، معلمان یک ناحیه یا یک شهر اعضای هیئت علمی یک دانشگاه دانش آموزان یک مدرسه یا دوره خاص دانشجویان یک دانشکده یا یک رشته یا دانشگاه و از این قبیل.
پژوهشگر علاقمند است که میزان قابلیت تعمیم یافته های خود را به جامعه مورد نظر بداند این نوع تعمیم نیاز به دو نوع استنباط یا استنتاج دارد: در مرحله اول یافتههای نمونه باید به جامعه در دسترس تعمیم داده شود. تعمیم به جامعه در دسترس به صورتی است که نمونهگیری بهصورت تصادفی انجام یافته باشد.
روش های نمونه گیری
روش های نمونه گیری
نمونه گیری احتمالی.
نمونه گیری تصادفی ساده: انتخاب به صورت تصادفی.
نمونه گیری نظام مند: انتخاب نمونه از طریق تقسیم حجم جامعه به حجم نمونه و تعیین فاصله نمونه گیری و انتخاب هر مورد نظر نامحدود.
نمونه گیری طبقه ای: انتخاب نمونه از میان واحدهای جامعه از نظر صفت مورد مطالعه گروه بندی شده اند.
نمونه گیری خوشه ای: انتخاب نمونه از میان افراد جامعه که در دسته های خوشه بندی شده اند.
نمونه گیری مرحله ای: انتخاب و خوشه ها به صورت تصادفی و نمونه گیری از خوشه های منتخب.
نمونه گیری تصادفی ساده: در نمونه گیری تصادفی هر یک از اعضای جامعه تعریف شده شانس برابر با مستقلی برای قرار گرفتن در نمونه دارد. منظور از مستقل بودن این است که انتخاب یک عضو به هیچ شکل در انتخاب سایر اعضای جامعه تاثیری نداشته باشد.
نمونه گیری منظم یا سیستماتیک : همانند نمونه گیری تصادفی ساده نمونه گیری منظم نیز برای انتخاب یک نمونه از یک جامعه تعریف شده به کار میرود از این روی زمانی استفاده می شود که تمام اعضای جامعه تعریف شده قبلاً به صورت تصادفی فهرست شده باشند.
نمونه گیری طبقه ای: در این روش درصد آزمودنیها ای که به صورت تصادفی از هر گروه انتخاب می شوند با درصد همان گروه در جامعه مورد نظر برابر است. بنابراین اگر گروه الف ۸ درصد در جامعه را تشکیل می دهد. همین گروه هشت درصد از نمونه را تشکیل خواهد داد. اگر در چنین شرایطی از این روش استفاده نشود هر گونه تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده از نمونه نامناسب خواهد بود و موجب نتیجه گیری غلط می گردد.
نمونهگیری خوشهای: در نمونهگیری خوشهای واحد اندازه گیری فرد نیست و گروهی از افراد هستند که به صورت طبیعی شکل گرفته و گروه خود را تشکیل دادهاند. نمونهگیری خوشهای زمانی به کار میرود و انتخاب گروهی از افراد امکان پذیر و آسانتر از انتخاب افراد در یک جامعه تعریف شده باشد.
نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای: مزیت عمده نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای جلوگیری از اتلاف وقت و صرفه جویی در منابع مالی است. نمونهگیری خوشهای معایبی دارد از جمله آن که دقت آن از نمونه گیری تصادفی ساده کمتر است. دوم این که برای داده های جمع آوری شده از این نوع نمونه گیری فرمول آسانی را نمی توان به کار برد زیرا به کار بردن یک نوع ابزار آماری در جامعه های مختلف فقط آن را کاهش می دهد.
نمونه گیری داوطلبانه: نمونه گیری داوطلبانه در پژوهش های زمینه یابی از یک جامعه وسیع که بر آزمودنی متکی است امکان پذیر است.
در اکثر پروژه های تحقیقی محدودیت های مالی و نیروی انسانی اندازه نمونه را که لازم است مورد مطالعه قرار گیرد محدود می سازد در روش همبستگی پیشنهاد شده است که حداقل ۳۰ نفر آزمودنی انتخاب شود. در روش علی مقایسه ای و آزمایشی حداقل ۱۵ نفر برای هر گروه توصیه شده است در مطالعات زمینه یابی برای گروه های اصلی ۱۰۰ نفر و برای زیر گروه ها بین ۲۰ تا ۵۰ نفر پیشنهاد شده است.
در تعیین اندازه نمونه باید عوامل متعددی را مورد توجه قرار داد به عنوان یک اصل در شرایط زیر انتخاب نمونه با اندازه بزرگ ضروری به نظر می رسد:
یک. زمانی که در تحقیق متغیرهای کنترل نشده زیادی وجود دارد.
دوم. زمانی که هنگامی که پیش بینی تفاوت و همبستگی پایین است.
سوم. زمانی که گروه های انتخاب شده باید به زیر گروه های دیگر تقسیم شوند.
چهارم. زمانی که جامعه مورد نظر بر اساس متغیرهای مورد مطالعه نامتجانس است.
پنجم. زمانی که وسیله پایایی برای اندازه گیری متغیر وابسته وجود ندارد.
روش تجزیه و تحلیل داده ها
اشتباهات رایج در جمع آوری داده های پایان نامه کارشناسی ارشد:
جمع آوری اطلاعات و داده ها بدون تعریف کردن مشکل پژوهشی به امید اینکه نتایج محلی از آن استخراج شود.
استفاده از دادهها و اطلاعات زیادی که از قبل و بدون هیچ گونه برنامه پژوهشی جمع آوری شده اند و کوشش برای یافتن سوالات پژوهشی مناسب برای آنها.
تعریف هدف ها و سوالات پژوهشی به صورت کلی و مبهم.
اقدام به پژوهش بدون مطالعه تحقیقات گذشته.
پژوهش درباره مسئله ویژهای که صرفاً به یک موقعیت استثنایی اختصاص دارد.
حضور در تدوین مسئله پژوهشی بر اساس نظریه های مناسب و مفاهیم موجود.
کوتاهی در بیان مفروضههای مسئله به صورت روشن و سریع به گونه ای که حل مسئله بر اساس دستیابی به آنها مورد ارزشیابی قرار گیرد.
کوتاهی در تشخیص محدودیت های روش اجرا به صورتی روشن و سریع و مطابقت آن و با سوالات تحقیق.
منابع
مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق مشتمل بر شناسایی بررسی و ارزشیابی تحقیق و مشاهدات علمی گزارش شده و عقایدی است که در رابطه با موضوع تحقیق ارتباط دارند این مطالعه به جهات مختلف با خواندن که غالباً به صورت مقدماتی برای یافتن و تدوین موضوع تحقیق انجام میشود، متفاوت است از جمله در اینجا مطالعه منابع به صورت جامع و تفصیلی انجام می شود زیرا هدف آن کسب اطلاعات کاملی درباره موضوع مورد تحقیق است در حالی که در خواندن هدف به دست آوردن اطلاعات و پیش بینی بینش عمومی درباره مسئله انتخاب شده است. تفاوت دیگر در میزان دست اول بودن منابع است از این حیث نوشته های پژوهشی.
منابع به دو دسته: منابع دست دوم و منابع دسته اول تقسیم می شوند.
هدف مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق عبارتند از:
محدود کردن مسئله تحقیق.
پیدا کردن روش های جدید اجتناب از به کار بردن روش های بی نتیجه.
بینش نسبت به روش ها پیشنهادهایی برای تحقیق های آینده نمونه گیری عقاید دامنه مطالعه منابع می باشد.
محدود کردن مسئله تحقیق مطالعه منابع می تواند در محدود کردن مسئله تحقیق و بهتر تعریف کردن آن به محقق کمک کند.
بسیاری از موضوعات تحقیقی به وسیله دانشجویان دوره های فوق لیسانس و بالاتر انتخاب می شوند قبل از شروع به شکست می انجامد زیرا این قبیل دانشجویان مسئله تحقیقی خود را به یک حوزه مشخص و معین محدود نمی سازند در تحقیق بهتر است محقق مسئله محدودی را انتخاب کند و آن را به صورت کامل مورد بررسی قرار دهد نه اینکه مسئله ای بسیار گسترده و کلی را شروع کند و آن را به صورتی ناقص و ضعیف به اتمام برساند بسیاری از دانشجویان قبل از اینکه در مورد مسئله تحقیق به حد کافی فکر کنند انجام آن را به عهده می گیرند.
در صورتیکه مسئلهای به صورت مبهم و یا ضعیف تعریف شده باشد، پس از جمع آوری اطلاعات متوجه خواهیم شد که این اطلاعات قادر به پاسخگویی آن مسئله نیست قبل از مطالعه کامل منابع لازم است اطلاعات لازم و کافی را از طریق منابع دست دوم کسب کرد تا به این طریق به توان یک طرح مقدماتی درباره مسئله تدوین کرد.
مراحل اجرای مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق
گرچه مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق یکی از مراحل مقدماتی در تمام تحقیقات علمی است ولی روش های اجرایی این فعالیت تحقیقی از حوزه به حوزه دیگر بی اندازه متفاوت است روشی که در زیر مورد بحث قرار خواهد گرفت بیشتر در زمینه علوم انسانی و اجتماعی به کار می رود.
مرحله اول فرصت کردن کلمات کلیدی: در بیشتر علوم کتاب های مرجع پایه وجود دارند که بسیاری از موضوعات و منتشر شده و مورد سوال در آن علوم را در بر دارند در علوم انسانی و اجتماعی مهم ترین منابع از منابع ادواری زیر که به صورت ماهانه و فصلی منتشر می شوند است
مرحله دوم بررسی منابع مقدماتی :منابع مقدماتی نظیر نمایه ها و چکیده ها مراجعه هستند که از طریق آنها می توان محل مقالات تحقیقی و سایر منابع اطلاعاتی دیگر را پیدا کرد برخی از منابع مقدماتی که در مطالعه منابع مربوط به موضوع مورد تحقیق می توان مورد استفاده قرار داد عبارتند از نمایه آموزش و پرورش چکیده های روانشناختی.
مرحله سوم مطالعه و یادداشت برداری از منابع انتخاب شده: شامل برگه ی کتابشناسی استفاده از کتابخانه یادداشت برداری از مقالات تحقیقی می باشد.
لازم است که یادداشت برداری با توجه به فعالیتهای پژوهشی زیر انجام شود:
فرضیه یا هدف تحقیق مورد مطالعه.
جامعه مورد مطالعه یا مورد نظر که یافته های پژوهش به آن تعمیم داده شدند یا نمونه از آن انتخاب شده است.
نمونه و روش نمونه گیری.
ابزار اندازه گیری و شیوههای اجرای آنها نحوه جمع آوری اطلاعات.
روش های آماری به کار برده شده برای تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده.
نتایج انتقادات مطرح شده درباره تحقیق مورد مطالعه.
تعریف واژه ها
برای هر واژه تعریف نظری و تعریف عملی نوشته شود.
_ تعریف نظری براساس تعاریفی است که توسط صاحبنظران ارائه شده است. در این تعریف، پژوهشگر یک متغیر را به وسیله مفاهیم دیگر تعریف می کند.
_ تعریف عملی در تعریف عملی، پژوهشگر نحوه مشاهده و اندازه گیری متغیر را در شرایط واقعی پژوهش توضیح میدهد. تعریف عملی باید به صورت دقیق و با کلمات ساده و واضح بیان شود.
نحوه نوشتن قسمت روشها
اکنون در قالب یک مثال، یک مدل نه قدمی برای نگارش قسمت روشها ارائه میشود. مقالهای با عنوان
“Changes in the chemistry of groundwater in the chalk of the London Basin”
را در نظر بگیرید که قسمت روشهای آن به شکل زیر نوشته شده است:
( )جمله اولThe current investigation involved sampling and analyzing six sites to measure changes in
groundwater chemistry. ( )جمله دومThe sites were selected from the London Basin area, which is located in the
south-east of England and has been frequently used to interpret groundwater evolution [].مرجع ذکر شود
( )جمله سومA total of 18 samples was collected and then analyzed for the isotopes mentioned earlier. ( جمله
)چهارمSamples 1-9 were collected in thoroughly-rinsed 25 ml brown glass bottles which were filled to the top
and then sealed tightly to prevent contamination. ( )جمله پنجمThe filled bottles were shipped directly to two
separate laboratories at London University, where they were analyzed using standard methods suitably
miniaturized to handle small quantities of water [].مرجع ذکر شود
( )جمله ششمSamples 10-18 were prepared in our laboratory using a revised version of the precipitation method
established by the ISF Institute in Germany [ )جمله هفتم( .]مرجع ذکر شودThis method obtains a precipitate
through the addition of BaCl2.2H2O; the resulting precipitate can be washed and stored easily. ()جمله هشتم
The samples were subsequently shipped to ISF for analysis by accelerator mass spectrometry (AMS). ( جمله
)نهمAll tubing used was stainless steel, and although two samples were at risk of CFC contamination as a
result of brief contact with plastic, variation among samples was negligible.
قبل از وارد شدن به بحث ترجمه و تحلیل جملات به زمان افعالی که در داخل متن زیر آنها خط تیره کشیده شده است،
دقت کنید. ترجمه و تحلیل جملات به شکل زیر میباشند:
ترجمه جمله اول) این پژوهش با نمونهگیری و تجزیه و تحلیل شش مکان سر و کار داشت تا تغییرات در ساختار شیمیایی
آبهای زیرزمینی را اندازهگیری کند.
تحلیل جمله اول) نویسنده در قالب یک جمله، توصیفی کلی و اجمالی از تمام آنچه که در این قسمت اتفاق میافتد را ارائه
میدهد که البته این جمله شامل هدف تحقیق نیز میباشد. یعنی در ابتدا بهتر است که دیوار را به مخاطب نشان دهیم و در
قدمهای بعدی به سراغ آجرها برویم. به بیان سادهتر، در همان جمله اول سریعاً به سراغ روش نرویم. ضمناً، هم در این جمله و
هم جملات بعدی به زمان افعالی که زیر آنها خط کشیده شده است توجه کنید تا ببینید که از چه زمانی تبعیت میکنند. برای
نمونه در این جمله زمان فعل گذشته میباشد.
ترجمه جمله دوم) سایتها از منطقه آبگیر لندن انتخاب شدند، یعنی منطقهای که در جنوب شرق انگلستان واقع شده است
و معمولاً برای تفسیر سیر تکاملی آبهای زیر زمینی مورد استفاده قرار گرفته است.
تحلیل جمله دوم) نویسنده در این جمله اطلاعات پیشزمینهای را فراهم میسازد و با ارجاع به مطالعات قبلی انتخاب این
مکان را توجیه میکند. در واقع نویسنده با ارجاع به مطالعات قبلی علاوه بر توجیه انتخاب مکان مذکور، اعتبار کار پژوهشی خود
را در نزد مخاطب بالا میبرد
ترجمه جمله سوم) در مجموع 18نمونه جمعآوری و سپس تجزیه و تحلیل شدند برای آن ایزوتوپهایی که از قبل به آنها
اشاره شد.
تحلیل جمله سوم) نویسنده اشارهای کلی به روش یا روش کار خودش میکند.
ترجمه جمله چهارم) نمونههای 1تا 9در بطریهای شیشهای قهوهای کاملاً شستهشده با آب گردآوری شدند که این بطریها
کاملاً پر شده و سپس در آنها محکم بسته شده تا اینکه از آلودگی جلوگیری کند.
تحلیل جمله چهارم) نویسنده جزییاتی درباره آنچه که انجام و استفاده شده ارائه میدهد و همچنین نشان میدهد که در
بضی از مواقع توجه و احتیاط لازم بوده است. البته اگر شما مطمئن نیستید که آیا همه مخاطبان با جزییات روش شما آشنا
هستند باید جزییات بیشتری را در اینجا بیان کنید.
ترجمه جمله پنجم) بطریهای پرشده مستقیماً به دو آزمایشگاه مجزا در دانشگاه لندن ارسال شدند، مکانی که آنها با استفاده
از روشهای استاندارد تجزیه و تحلیل شدند، یعنی روشهایی که به طور مناسبی کوچک شده بودند تا اینکه با مقادیر کم آب
سروکار داشته باشند.
تحلیل جمله پنجم) نویسنده به طور مفصل به توضیح آنچه که انجام شده ادامه میدهد در حالیکه در بیانش هنوز توجه و
احتیاط است.
ترجمه جمله ششم) نمونههای 13تا 18با بکارگیری نسخه تجدیدنظرشده روش ته نشینی، در آزمایشگاه ما آماده شدند یعنی
همان روشی که توسط مؤسسه ISFدر آلمان بنانهاده شد.
تحلیل جمله ششم) نویسنده از طریق ارجاع دادن به روشهای موجود در ادبیات موضوع، آنچه که انجام شده است را توصیف
میکند. مهمترین علت ارجاع دادن به منابع دیگر آن است که احتمالاً شما قسمتی از یک روش را توسعه دادهاید و ابداعکننده
کل روش نمیباشید پس هم از نظر اخلاقی و هم برای جلوگیری از متهمشدن به سرقت ادبی ارجاعدهی نیاز است.
ترجمه جمله هفتم) این روش از طریق افزودن Bacl2.2H2Oرسوبی را فراهم میکند که این این رسوب براحتی میتواند
شسته شده و نگهداری شود.
تحلیل جمله هفتم) نویسنده جزییات بیشتری در اختیار مخاطب قرار میدهد و نشان میدهد که این روش انتخاب خوبی
بوده است. در واقع در این جمله نویسنده به دنبال توجیه روش انتخابی خود بوده است تا جای هیچگونه شک و شبهه برای
مخاطب باقی نماند. ضمناً به زمان فعل «فراهمکردن» دقت شود که حال ساده میباشد (نه زمان گذشته).
ترجمه جمله هشتم) سپس نمونهها به ISFبرای تجزیه و تحلیل توسط طیفسنجی جرمی شتابدهنده ) (AMSارسال
شدند.
تحلیل جمله هشتم) نویسنده کماکان جزییات بیشتری را در مورد روشش در اختیار مخاطب میگذارد. دقت شود ارائه جزییات
صرف کفایت نمیکند ولی باید دقیقاً و به طور سلسله مراتبی بیان شود که چه کارهایی انجام شده است ولی در این جمله نوعی،
فقط یک سری جزییات در اختیار مخاطب قرار گرفته است.
ترجمه جمله نهم) کلیه لولهکشیهای مورد استفاده ضدزنگ بودند، و اگرچه دو عدد از نمونهها در خطر آلودگی CFCبه
موجب تماس کوتاه با پلاستیک قرار داشتند، اما تغییرات در میان نمونهها قابل چشمپوشی بود
تحلیل جمله نهم) نویسنده به مشکل احتمالی در این پژوهش اشاره میکند، هرچند اظهار داشته که مشکلات تأثیری بر روی
خروجیها نداشتهاند. دقت شود گاهی در این مرحله لازم است که شما خروجیها را نمایش دهید تا اینکه مخاطبان و داوران را
نسبت به گفتههای خود مطمئن سازید.
بنابراین مدل ما برای نگارش قسمت روشهای مقاله به شکل زیر خواهد بود:
قدم اول) توصیف کلی و اجمالی این قسمت
قدم دوم) فراهمآوردن اطلاعات پیشزمینهای و بیان توجیههای مورد نیاز (توجیههای مزبور باید علمی، مستدل و مستند
باشند مثلاً با ارجاع به مطالعات قبلی)
قدم سوم) بیان کلی روش یا روش کار ارائهشده در مقاله
قدم چهارم) ارائه جزییات درباره آنچه که انجام و استفاده شده است و در صورت نیاز دادن هشدارهای لازم
قدم پنجم) ارائه جزییات بیشتر نسبت به قدم قبل در مورد روش و دادن هشدارهای لازم
قدم ششم) توصیف آنچه که در مقاله انجام شده البته این بار به صورت مستند و مستدل مثلاً با ارجاع به مطالعات قبلی
قدم هفتم) ارائه اطلاعات مفصلتر درباره روش و توجیهکردن روش (نشان دهید که روش انتخابی شما مناسب است.)
قدم هشتم) ارائه جزییات بیشتری در مورد روش
قدم نهم) اشاره به مشکلات احتمالی پیشرو در بکارگیری روش پیشنهادشده در مقاله
دقت داریم که قدمهای چهارم تا هشتم مربوط به ارائه جزییات روش بودند. در واقع همین انتظار را هم داشتیم که بخش اعظم
این بخش به معرفی روش و جزییاتش ـ البته به صورت پلهپله و سلسله مراتبی ـ تخصیص داده شود. بنابراین میتوان گفت
قسمت روشها شامل چهار مبحث کلی است که به قرار زیر هستند:
1
مقدمه و توصیفی کلی از قسمت اطلاعات مورد نیاز/ روشها ارائه کنید.
هدف پژوهش را بازگو کنید.
منابع مربوط به ورودیهای (اطلاعات مورد نیاز، تجهیزات، مواد و ...) را معلوم کنید.
اطلاعات پیشزمینهای لازم را بیان کنید
2
جزییات دقیق و ویژه مربوط به ورودیها و روشها (مانند مقادیر، دماها، زمانها، توالیها، شرایط، مکانها، اندازهها) را
مشخص کنید.
انتخابهایی را که انجام دادهاید را توجیه کنید.
نشان دهید که احتیاطهای لازم صورت گرفتهاند
3
روشها و ورودیها را به دیگر پژوهشها مرتبط کنید
4
مشخص کنید که کجا مشکلات وجود دارد
نتایج(یافتهها
بالتبع، بعد از پیادهسازی روش یا روشهای پیشنهادی بر روی ورودی و اطلاعات مورد نیاز، خروجیها، یافتهها یا نتایجی حاصل
میشوند که در این قسمت مقاله به گزارشدادن آنها میپردازیم. به این نکته دقت شود که در قسمت روشها (قسمت قبلی)
اشارهای به یافتهها و نتایج نمیشود بلکه در این قسمت از مقاله است که خروجیها و یافتههای مقاله و تحلیل ما از آنها ارائه
میشوند. البته لازم به ذکر است که منظور ما از تحلیل نتایج و خروجیها، بحث و نتیجهگیری درباره آنها نیست. در واقع به
کمک این خروجیها است که میتوان عملکرد روش پیشنهادی مقاله شما را با روشهای پیشین مقایسه کرد و واقعاً فهمید که
آیا این روش پیشنهادی منجر به پیشرفت معناداری در حوزه تحت مطالعه شده است. یافتهها باید دقیق و صریح باشد و معمولاً
برای نمایش و تحلیل بهتر یافتهها از شکلها و جداول نیز کمک گرفته میشود
جدولها و شکلها
جداول لیستی از اعداد یا اطلاعات متنی را به صورت ستونی نمایش میدهند و باید برای تشریح تفاوتها به کار برده شوند
نه برای نشاندادن روابط. هر نوع نمایش تصویری از نتایج و مفاهیم در قالب شکلها صورت میگیرد که برخی از این اشکال
عبارتند از: گرافها، عکسها، نقشهها و نمودارها. پیشنهاد میشود نکات زیر در مورد جداول و شکلها رعایت شود:
در انتخاب عناوین 3جداول و شکلها دقت شده و آوردن اطلاعات تکراری پرهیز شود. عناوین باید شفاف و کوتاه
باشند در عین حال که پرجزییات هستند. به عبارت دیگر مخاطب با خواندن عنوان جدول یا شکل باید بتواند شکل
یا جدول را درک کند بدون آنکه نیازی به مطالعه متن مقاله داشته باشد.
کلیه جداول و شکلها به ترتیب و پشت سر هم شمارهگذاری شوند.
توضیحات مربوط به جداول و شکلها در متن نیز باید به ترتیب صورت پذیرد. برای مثال توضیحات مربوط به شکل
9نباید قبل از توضیحات مربوط به شکل 3ارائه شود.
جدول یا شکل باید از متن مقاله مستقل بوده و باید بدون مراجعه به متن قابل فهم باشند.
دقت شود برای هر یک از نتایجی که گزارش میشود روشی در قسمت قبل ارائه شده است. معمولاً قسمت نتایج را با قسمت
بحث و نتیجهگیری ترکیب نمیکنند اما بسته به نوع مجله میتوان حالتهای مختلفی را برای این قسمت و قسمتهای بعدی
در نظر گرفت که در جدول زیر خلاصه شدهاند:
ترتیب و ترکیب نوشتن قسمت های نتایج، تجزیه وتحلیل داده ها، بحث و نتیجه گیری
گزینه چهارم
گزینه سوم
گزینه دوم
گزینه اول
نتایج یا تجزیه و تحلیل داده ها
نتایج و بحث
نتایج یا تجزیه و تحلیل داده ها
نتایج یا تجزیه و تحلیل داده ها
بحث و نتیجه گیری
Ø
بحث
بحث
Ø
نتیجه گیری
Ø
نتیجه گیری
در جدول بالا، منظور از گزینه اول این است که مبحث نتایج و تجزیهوتحلیل دادهها در یک قسمت آورده شوند و مباحث
بحث و نتیجهگیری بعداً و در دو قسمت مجزا بیایند. در گزینه دوم همان اتفاق گزینه اول میافتد با این تفاوت که قسمت
نتیجهگیری را نداریم. در گزینه سوم نتایج و بحث در قسمت قرار میگیرند و در قسمت بعدی نتیجهگیری را داریم در حالیکه
نیازی به مبحث تجزیهوتحلیل دادهها نیست (در واقع تجزیهوتحلیل دادهها در داخل همان قسمت نتایج و بحث گنجانده میشود)
که مجلات بسیار کمی از این قاعده پیروی میکنند. در گزینه چهارم نتایج یا تجزیهوتحلیل دادهها در قسمت آورده شده و در
قسمت بعدی بحث و نتیجهگیری مطرح میشود در حالیکه خبری از قسمت دیگر نیست.
نحوه نوشتن قسمت نتایج (یافتهها
اکنون در قالب یک مثال، مدلی 13قدمی برای نوشتن این قسمت ارائه میشود. مقالهای با عنوان
"A modelling approach to traffic management and CO exposure during peak hours"
در نظر بگیرید گه قسمت نتایج آن به شکل زیر است:
Results
( )جمله اولData obtained in previous studies [ ]مرجع ذکر شودusing a fixed on-site monitor indicated that travel
by car resulted in lower CO exposure than travel on foot. ( )جمله دومAccording to Figo et al. (1999), the median
exposure of car passengers was 11% lower than for those walking [ )جمله سوم( .]مرجع ذکر شودIn our study,
modeled emission rates were obtained using the Traffic Emission Model (TEM), a CO-exposure modeling
framework developed by Ka [ )جمله چهارم( ].مرجع ذکر شودModelled results were compared with actual roadside
CO concentration measured hourly at a fixed monitor. ( )جمله پنجمFigure 1 shows the results obtained using
TEM.
( )جمله ششمAs can be seen, during morning peak -time journeys the CO concentration for car passengers were
significantly lower than for pedestrians, which is consistent with result obtained in previous studies [ مرجع ذکر
)جمله هفتم( .]شودHowever, the modelled data were not consistent with parallel FOM measurements for
afternoon journeys. ( )جمله هشتمAlthough the mean CO concentrations modelled by TEM for afternoon
journeys on foot were in line with those of Figo et al., a striking difference was noted when each of the three
peak hours was considered singly (Fig. 2).
( )جمله نهمIt can be observed that during the first hour (H1) of the peak period, journeys on foot resulted in a
considerably lower level of CO exposure. ( )جمله دهمAlthough levels for journeys on foot generally exceeded
those modelled for car journeys during H2, during the last hour (H3) the levels for journeys on foot were again
frequently far lower than for car journeys.
( )جمله یازدهمA quantitative analysis to determine modelling uncertainties was applied, based on the maximum
deviation of the measured and calculated levels within the considered period. ( )جمله دوازدهمUsing this
approach, the uncertainty of the model prediction for this study slightly exceeds the 50% acceptability limit
defined by Jiang [ )جمله سیزدهم( .]مرجع ذکر شودNevertheless, these results suggest that data obtained using TEM
to simulate CO exposures may provide more sensitive information for assessing the impact of traffic
management strategies than traditional on-site measurement.
ترجمه جمله اول و دوم) دادههای بدستآمده از مطالعات قبلی که از صفحه نمایش در محل ثابتشده استفاده میکردند نشان
میدهند که سفرکردن بوسیله خودرو نسبت به سفرکردن به صورت پیاده منجر به در معرض COقرارگرفتن کمتری میشود.
به عقیده فیگو و همکاران ( ،)1999میانگین در معرض قرارگیری مسافران خودرویی %11کمتر از کسانی است که پیاده سفر
میکنند.
تحلیل جمله اول و دوم) در این دو جمله، نویسنده به یافتهها و نتیجهگیریهای محققان دیگر اشاره میکند. اگر اولین بند
این قسمت را با توصیف نتایج خودمان آغاز کنیم آنگاه مخاطب مجبور خواهد شد تا با کنار هم قراردادن نتایج شما، الگو یا
نقشهای کلی از آن نتایج را در ذهن خود ایجاد کند که این موضوع میتواند برای خواننده مشکل باشد. دقت شود سازماندهی و
مرتبکردن اطلاعات وظیفهی نویسنده است به منظور آنکه مخاطب در پردازشکردن اطلاعات دچار مشکل نشود. بنابراین بهتر
است که هر قسمت از مقاله با یک سری اطلاعات مقدماتی شروع شود. برای نمونه میتوان از یافتههای مطالعات قبلی استفاده
کرد یا توصیفی کلی و اجمالی از آن قسمت ارائه کرد (اول دیوار را به مخاطب نشان دهید سپس به توصیف آجرها بیردازید).
ترجمه جمله سوم و چهارم) در پژوهش ما، نسبتهای نشر مدلشده با استفاده از مدل نشر ترافیک ) (TEMبدستآمدهاند،
یعنی چارچوب مدلسازی در معرض COبودن که توسط شخص کا ایجاد شده است. نتایج مدلشده با غلظت COکنار جادهای
مقایسه شد که این غلظت COکنار جادهای واقعی هر ساعت در صفحه نمایش ثابتی اندازهگیری شده بود.
تحلیل جمله سوم و چهارم) در این دو جمله نویسنده به روش خودش اشارهای میکند و اطلاعات بیشتری را درباره آن در
اختیار خواننده قرار میدهد. علت اصلی این موضوع آن است که از این طریق میتوانید جنبههای مهم ورودیها، تجهیزات و
روشهای دخیل در تولید نتایج را مشخصتر به مخاطب نشان دهید. علت دیگر آن است که روش برای مخاطب یادآوری میشود.
ترجمه جمله پنجم) شکل 1نتایج بدستآمده با استفاده از روش TEMرا نشان میدهد.
تحلیل جمله پنجم) در این جمله نویسنده از مخاطب درخواست میکند که جدول، شکل، نمودار و مواردی از این دست را
ببیند. در واقع با این عمل، مخاطب خواندن را متوقف کرده و نگاهی به شکل میکند، سپس سعی میکند شکل را درک کرده
یا دادههای آن را تفسیر کند. حال ممکن است اشکال، جداول یا نمودارهای شما پیچیده باشند به گونهای که مخاطب تعابیر
مختلفی از آنها کند. در این صورت شما اول باید برروی نتایج اظهار نظر کنید و سپس از مخاطب بخواهید که نگاهی به شکل
بیندازد.
ترجمه جمله ششم) همانطور که مشاهده میشود، در طول سفرهای پرازدحام صبحگاهی، غلظت COبرای مسافران خودرویی
به طرز معناداری نسبت به عابران پیاده کمتر است، که این موضوع با نتایج به دست آمده از مطالعات قبلی سازگار است.
تحلیل جمله ششم) در این جمله نویسنده به نتایج خاصی اشاره میکند و آنها را با نتایج بدستآمده از تحقیقات دیگر
مقایسه میکند.
ترجمه جمله هفتم) ولی، دادههای مدلشده با اندازهگیریهای FOMموازی برای سفرهای عصرگاهی همخوانی ندارد.
تحلیل جمله هفتم) نویسنده توضیحی کلی درباره نتایجش میدهد برای اینکه کمکم به بند بعدی برود. از سوی دیگر، نویسنده
میداند که نتایجش با نتایج برخی از مطالعات قبلی همخوانی ندارند و به نوعی نتایجش جالب و بحثبرانگیز هستند، در نتیجه
به کمک قید ربط " "Howeverسعی در جلب کردن توجه مخاطب دارد.
ترجمه جمله هشتم) اگرچه میانگین غلظت آن COکه توسط TEMبرای سفرهای به صورت پیاده عصرگاهی مدل شده
است با نتایج فیگو و همکاران هم رفتار بودند، اما هنگامی که هر یک از ساعتهای پرازدحام به طور انفرادی در نظر گرفته شده
بودند تفاوتی قابل توجه ثبت شده بود.
تحلیل جمله هشتم) نویسنده اشارهای به نتایج خاص دارد و آنها را با نتایج کسبشده از پژوهش دیگر مقایسه میکند، در
حالیکه بیانش تعبیری است. به عبارت سادهتر، نویسنده نتایج فوقالذکر را تعبیر کرده و درباره آنها اظهار نظر میکند. دقت
شود که نویسنده برای بیان اظهار نظرش از عبارت " "a striking differenceبا ترجمه «تفاوتی قابل توجه» استفاده کرده است
که در متن زیر آن خط تیره کشیده شده است.
ترجمه جمله نهم و دهم) در طول اولین ساعت ) (H1از دوره زمانی پرازدحام اینگونه مشاهده میشود که، سفرهای به صورت
پیاده منجر به سطح بسیار پایینتری از در معرض COقرار گرفتن شد. به رغم آنکه عموماً برای سفرهای خودرویی در مدت H2
سطوح بیشتر از آن سطوح مدلشده بودند، اما دوباره در طی آخرین ساعت ) ،(H3بارها آن سطوح برای سفرهای به صورت
پیاده بسیار پایینتر از سطوح مربوط به سفرهای خودرویی بودند.
تحلیل جمله نهم و دهم) نویسنده نتایج خاصی را انتخاب کرده است تا با جزییات بیشتری آنها را توصیف کند در حالیکه
درباره نتایج اظهار نظر میکند. به منظور اظهار نظر کردن از عباراتی چون:
Considerably lower …
Generally …
Frequently gar lower …
استفاده میکند که در متن زیر آنها خط تیره کشیده شده است. دقت شود در مقاله آن نتایجی که نسبت به بقیه مهمتر هستند
را با جزییات بیشتری توضیح میدهیم. زیرا اگر کلیه نتایج را به صورت یکسان تشریح کنیم آنگاه برای مخاطب تشخیص اهمیت
هر یک از نتایج مشکل خواهد بود.
ترجمه جمله یازدهم) تجزیه و تحلیلی کمی برای مدلکردن عدم قطعیتها به کار بسته شد، در حالیکه این تجزیه و تحلیل
کمی بر پایه انحراف بیشینه سطوح محاسبهشده در دوره زمانی مطرحشده بود.
تحلیل جمله یازدهم) در این جمله نویسنده به روش استفادهشده در تجزیه و تحلیل نتایج اشاره میکند. دقت شود در قسمت
روشهای مقاله ساختار و اجزای ورودیها و روشها را بیان میکنیم اما در بیشتر اوقات مجبور خواهیم بود که جزییات مربوط
به روشها را در قسمت نتایج بگنجانیم و به همراه نتایج به توضیح آنها بپردازیم.
ترجمه جمله دوازدهم) بر اساس این روش، میانگین عدم قطعیت مربوط به پیشبینی مدلی برای این پژوهش کمی بیشتر از
%53حد پذیرش معینشده توسط ژیانگ است.
تحلیل جمله دوازدهم) در این جمله نویسنده به مشکلی در نتایج اشاره کرده و از بیانی کمی (به واژه " "slightlyدقت شود)
استفاده میکند تا اهمیتش کمینه شود. شاید اکنون این سؤال پیش بیاید که آیا نیازی به بیان مشکلات موجود در نتایج است
یا از زاویهای دیگر، آیا بیان مشکلات موجود در نتایج باعث به شک انداختن مخاطب در مورد نتایج ما نمیشود. دقت شود به
هیچ وجه نباید نسبت به مشکلات موجود در نتایج بیتوجه باشید و از بیان آنها خودداری کنید مگر آنکه آن مشکلات بیاهمیت
باشند. اگر نتایج شما ناقص هستند و برخی از آنها مناسب نیستند، باید به آنها اشاره کنید و اگر میتوانید اهمیت آنها را
کمینه کنید مانند همین اتفاقی که در جمله دوازدهم افتاد
ترجمه جمله سیزدهم) اما، این نتایج حاکی از آن هستند که دادههای بدستآمده با استفاده از TEMبرای شبیهسازی در
معرض COبودن، ممکن است اطلاعات حساستری را نسبت به شیوه سنتی اندازهگیری در محل، برای ارزیابی اثر راهبردهای
مدیریتی ترافیک ارائه کنند.
تحلیل جمله سیزدهم) نویسنده در این جمله اشارهای به مفاهیم و کاربردهای کار پژوهشیاش میکند. بررسی مفاهیم و
کاربردها یقیناً یکی از مباحث مهم قسمت بحث و نتیجهگیری است اما معمولاً در این قسمت اکثر نویسندگان اشاره اندکی به
معنا و مفاهیم نتایج میکنند. در واقع با این جمله انتهایی ذهن مخاطب را برای قسمت بعدی مقاله یا همان قسمت بحث و
نتیجهگیری آماده میکنیم. عموماً به کاربردن واژگان " "indicateیا " "suggestبه معنای «اشاره کردن بر» یا «حاکی بودن
از» در جمله پایانی متداول است.
بنابراین مدل 13قدمی ما به ترتیب زیر خواهد بود:
قدم اول) اشارهای به یافتهها و نتایج کسبشده توسط پژوهشگران دیگر
قدم دوم) اشاره به روش پیشنهادی در مقاله و اضافهکردن اطلاعات بیشتری درباره آن
قدم سوم) دعوت مخاطب به دیدن شکلها، نمودارها، جداول و ...
قدم چهارم) اشاره به یافتهها و نتایج خاص و مقایسه آنها با یافتهها و نتایج بدستآمده از مطالعات دیگر، البته با بیانی
قضاوتی و مبتنی بر ادراکات ذهنی خودتان
قدم پنجم) ارائه توضیحی کلی درباره نتایج به منظور شروعکردن بند بعدی
قدم ششم) اشارهای به نتایج خاص و مقایسه آنها با نتایج بدستآمده از مطالعات دیگر، البته این بار با تعبیرکردن نتایج
و اظهارنظرکردن درباره آنها
قدم هفتم) انتخاب نتایج خاصتر و توضیح مشروحتر و مفصلتر آنها، ضمن اظهارنظرکردن درباره آنها
قدم هشتم) اشاره به روش به کار گرفتهشده به منظور تجزیه و تحلیل نتایج (مثلاً اشاره به روشی که به کمک آن نتایج
را تجزیه و تحلیل کردهایم.)
قدم نهم) اشاره به مشکلات موجود در نتایج و بکارگیری بیانی کمّی برای کمینهکردن اهمیت آنها
قدم دهم) اشارهای مختصر به مفاهیم و کاربردهای کار پژوهشی صورتگرفته
بنابراین میتوان قسمت نتایج را نیز همانند قسمتهای قبلی در چهار مبحث خلاصه کرد که به شرح زیر هستند
1
1-هدف پژوهش یا تحقیق فعلی را بازگو کنید
-2روش به کاربرده شده در مقاله را بازگو کنید یا توسعه دهید
-3توصیفی کلی از نتایج ارائه دهید
2
از مخاطب دعوت کنید تا نگاهی به نتایج بیندازد
üگزارشی از نتایج کلیدی و ویژه ارائه کنید (یا با توضیح یا بدون توضیح)
üآن نتایج را با نتایج حاصل از دیگر پژوهشها مقایسه کنید
üآن نتایج را با پیشبینیهایتان از مدل مقایسه کنید
3
مشکلات موجود در نتایج را بیان کنید
مفاهیم و استنباطهای ممکن از نتایج را ارائه کنید
بحث و نتیجهگیری
قبل از ورود به این مبحث، لازم است بدانیم عنوان این قسمت ـ یعنی قسمت بحث و نتیجهگیری ـ از مجلهای به مجله دیگر
فرق میکند. همانطور که در قسمت 9-2بیان شد برخی از مجلات در نظر دارند که مقاله با قسمت بحث به پایان برسد، برخی
دیگر ترجیح میدهند مقاله با قسمت نتایج و بحث خاتمه پذیرد و سایر مجلات نویسنده را ملزم میکنند که مقاله را با قسمت
نتیجهگیری تمام کند. در دو مورد اول محتویاتی که در قسمت بحث ذکر میشوند یکسان هستند. اما در مقالاتی که قسمت
نتیجهگیریها به طور جداگانه بررسی میشوند معمولاً یک یا دو بند که بر جنبههای مهم بحث تمرکز دارد را در دل نتیجهگیریها
میگنجانند. بنابراین قبل از نگارش این قسمت از مقاله و حتی قسمتهای دیگر آن، نویسنده باید راهنماهای مجله مدنظرش را
به دقت مطالعه کند و حتی پیشنهاد میشود چند عدد از مقالات اخیر آن مجله را نیز مطالعه نماید. ولی در این کتاب فرض بر
این است که بحث و نتیجهگیری در قالب یک قسمت مطرح شده و قسمت نتایج و تجزیهوتحلیل آنها (بخش )9-2به صورت
جداگانه نوشته میشوند.
از آنجاییکه نگارش قسمت بحث و نتیجهگیری مشکلتر از سایر قسمتها است بنابراین معرفی آن نیز سختتر خواهد بود.
علت این امر آنست که بسیاری از نویسندگان احساس میکنند مطلبی برای نوشتن در این قسمت باقی نمانده است در نتیجه
در نوشتن قسمت بحث و نتیجهگیری اهمال کرده و آن را بهگونهای از سر باز میکنند مثلاً عین نتایج را در آن تکرار میکنند
یا اینکه همان چکیده مقاله را به بیانی دیگر بازگو میکنند. اما به یاد داشته باشید که بخش اعظم خوانندگان اول قسمتهای
چکیده و بحث و نتیجهگیری مقاله را مطالعه میکنند. در ضمن بسیاری از مقالات به سبب آنکه قسمت بحث و نتیجهگیری
آنها بخوبی نوشته نشده و ناقص است رد میشوند حتی اگر نتایج مقاله هم معتبر و هم جالب باشند.
قسمت بحث ونتیجهگیری قلب مقاله است. از این رو، از همان لحظهای که ماهیت پژوهش درک شد باید درباره آنچه که
میخواهید در این قسمت بنویسید فکر کنید. در این قسمت به دنبال پاسخدادن به سؤالاتی از این دست خواهید بود:
چرا این پژوهش مهم است؟
چطور این پژوهش مطالعات قبلی را بازگو میکند و با آنها در ارتباط است؟
محدودیتهای طراحی پژوهش چه چیزهایی هستند؟
چه پیشنهاداتی برای مطالعات آتی در موضوع پژوهش آتی وجود دارد؟
در قسمت بحث و نتیجهگیری، شما باید خواننده را نسبت به مزیتها و فواید نتایج پژوهشتان متقاعد سازید. در اینجا آن
سؤال تحقیقی که در قسمت مقدمه را بیان کردهاید را پاسخ میدهید و توضیح میدهید که چطور نتایج پژوهش شما پاسخی
مناسب برای آن سؤال هستند. در واقع در اینجا بیان میکنید که چه مقدار از آن شکاف تحقیقاتی ذکرشده در قسمت مقدمه را
پر کردهاید
نحوه نوشتن قسمت بحث و نتیجهگیری
همانطور که مشاهده کردید این قسمت از مقاله دارای محتوای گوناگونی است و نگارش آن کمی مشکل به نظر میرسد.
بنابراین همانند قسمتهای قبلی، در قالب یک مثال، مدلی 11قدمی نیز برای این قسمت ارائه میشود. مقالهای تحت عنوان
“Cognitive-behavioural stress management (CBSM) skills and quality of life in stress-related disorders"
را در نظر بگیرید که قسمت بحث و نتیجهگیری آن به شکل زیر نوشته شده است.
Discussion
( )جمله اولPrior work has documented the effectiveness of psychological intervention in improving quality of
life (QoL) and reducing stress in patients suffering from various disorders; Epstein[ ,]مرجع ذکر شودfor example,
reports that orthopedic patients participating in a two-week multimedia intervention programme improved
across several QoL indices, including interpersonal conflict and mental health. ( )جمله دومHowever, these
studies have either been short-term studies or have not focused on patients whose disorder was stress-related.
( )جمله سومIn this study we tested the extent to which an extended three-month stress management programme
improved QoL among a group of patients being treated for stress-related skin disorders such as eczema.
( )جمله چهارمWe found that in virtually all cases, participation in our three-month stress management
programme was associated with substantial increases in the skills needed to improve Qol. ( )جمله پنجمThese
findings extend those of Kaliom, confirming that a longer, more intensive period of stress-management training
tends to produce more effective skills than when those skills are input over a shorter period via information
transfer media such as leaflet and presentation (Kaliom et al., 2003).
( )جمله ششمIn addition, the improvements noted in our study were unrelated to age, gender or ethnic
background. ( )جمله هفتمThis study therefore indicates that the benefits gained from stress-management
intervention may address QoL needs across a wide range of patients. ( )جمله هشتمMost notably, this is the first
study to our knowledge to investigate the effectiveness of extended psychosocial intervention in patients whose
disorder is itself thought to be stress-related. ( )جمله نهمOur results provide compelling evidence for long-term
involvement with such patients and suggest that this approach appears to be effective in counteracting stress
that may exacerbate the disorder. ( )جمله دهمHowever, some limitations are worth nothing. ()جمله یازدهم
Although our hypotheses were supported statistically, the sample was not reassessed once the programme was
over. ( )جمله دوازدهمFuture work should therefore include follow-up wok designed to evaluate whether the skills
are retained in the long term and also whether they continue to be used to improve QoL
ترجمه جمله اول) پژوهشهای قبلی تأثیر اقدام روانی در بهبود کیفیت زندگی ) (QoLو کاهش استرس در بیمارانی که از
اختلالهای مختلفی رنج میبرند را تأیید کردهاند؛ برای مثال، آپستین گزارش میکند که بیماران دارای مشکلات استخوانی
شرکتکننده در نوعی برنامه اقدامی چندرسانهای دو هفتهای از لحاظ چندین شاخص QoLبهبود یافتند، در حالیکه آن
شاخصها شامل بهداشت روانی و تعارض میان فردی بودند.
تحلیل جمله اول) در این جمله نویسنده دوباره درباره پژوهشهای پیشین بحث میکند. در کل برای شروع اولین بند از هر
قسمت دو رویکرد داریم:
رویکرد اول) ارائه توصیفی کلی از آنچه که قرار است در آن قسمت گفته شود.
رویکرد دوم) اشاره به مطالبی از قسمتهای قبلی که با مبحث جدید در ارتباط هستند
برای نمونه در قسمت نتایج میتوان به طور کلی و خلاصه اشارهای به محتویاتش کرد. ولی، تقریباً غیرممکن است که بتوان
توصیفی کلی از قسمت بحث و نتیجهگیری ارائه کرد چرا که قسمت بحث و نتایج، بر خلاف قسمت نتایج و یافتهها، مباحث
وسیع و مختلفی را پوشش میدهد. از سوی دیگر، انتخاب اولین جمله این قسمت به هیچوجه نباید تصادفی باشد. بنابراین، در
اکثر مواقع قسمت بحث و نتیجهگیری با اشاره به مطالبی از قسمتهای قبل شروع میشوند. برای مثال میتوانید قسمت بحث
و نتیجهگیری را با مهمترین جنبههای پژوهشتان آغاز کنید:
اگر مهمترین جنبه مقاله شما ارائه پاسخی مناسب به شکاف تحقیقاتی یا دستیابی به هدف پژوهشتان یا حل مسأله
مطرحشده در قسمت مقدمه است، میتوانید قسمت بحث و نتیجهگیری را با یادآوری آن شکاف تحقیقاتی، هدف یا
مسأله آغاز کنید.
اگر مهمترین جنبه پژوهشتان، نرمافزاری است که به کار بردهاید یا روش کاری است که دنبال کردهاید یا اصلاحاتی
است که برای روشهای کاری موجود پیشنهادکردهاید، میتوانید قسمت بحث و نتیجهگیری را با بازگو کردن قسمت
روشها آغاز کنید.
اگر نتایج و یافتهها نقطه قوت پژوهش شما است، یعنی آنکه؛ آن نتایج نظریهای را تأیید کردهاند یا موضوع جدیدی را
آشکار کردهاند، آنگاه میتوانید قسمت بحث و نتیجهگیری را با اشارهای مجدد به نتایج و یافتهها آغاز کنید.
ترجمه جمله دوم) اما، این مطالعات کوتاه ـ مدت بودند یا بر روی بیمارانی که اختلالشان در ارتباط با استرس بوده تمرکز
نکردند.
تحلیل جمله دوم) نویسنده به نوعی قسمت مقدمه را بازگو میکند تا نقطه ضعف خاصی که در پژوهشهای قبلی وجود داشته
را یادآوری کند. لازم به ذکر است نوآوری این مقاله در اختلاف بین روش به کار برده شده در این مقاله و روشهای به کار برده
شده در پژوهشهای قبلی بوده است. به همین جهت نویسنده آن شکاف تحقیقاتی را که در قسمت مقدمه به آن اشاره کرده
بوده را در اینجا یادآوری میکند. این شکاف تحقیقاتی مربوط به نقاط ضعف در روشهای پژوهشهای قبلی بوده است.
ترجمه جمله سوم) ما در این پژوهش مقداری را که یک برنامه مدیریتی استرس سه ـ ماهه توسعه داده شده QoLرا در
میان گروهی از بیماران بهبود میدهد، آزمایش کردیم، بیمارانی که تحت درمان اختلالات پوستی ناشی از استرس مانند اگزما
بودند.
تحلیل جمله سوم) در این جمله نویسنده روششناسی به کار برده شده در این مقاله را بازگو میکند. دقت شود در این قسمت
فقط اشارهای به مشخصههای مهم روش میشود تا به مخاطب در به یاد آوردن اصول روش پیشنهادشده در مقاله کمک شود.
بیان جزییات روش در قسمت بجث و نتیجهگیری اطلاعات جدیدی را به مقاله اضافه نمیکند. در ضمن اگر اطلاعات مهمی
درباره روش شما وجود دارد، باید در ابتدا به این اطلاعات در قسمت روشها اشاره کنید و سپس در این قسمت آنها را یادآوری
کنید.
ترجمه جمله چهارم) ما تقریباً در تمامی موارد پی بردیم که، شرکت در برنامه مدیریتی استرس سه ـ ماهه ما، با افزایش قابل
توجهی در مهارتهای مورد نیاز، جهت بهبود QoLدر ارتباط است.
تحلیل جمله چهارم) نویسنده به طور خلاصه نتایج را یادآوری میکند.
ترجمه جمله پنجم) این یافتهها، یافتههای کالیوم را توسعه میدهند، در حالیکه همین یافتهها مؤید این موضوع هستند که
دورههای فشردهتر و طولانیتر آموزش مدیریت استرس، گرایش به ایجاد مهارتهای مؤثرتر دارند نسبت به زمانی که آن مهارتها
در دورههای زمانی کوتاهتر از طریق رسانههای انتقال اطلاعات از قبیل بروشورها و ارائهها آموخته میشوند
تحلیل جمله پنجم) نویسنده در این جمله نشان میدهد که پژوهش حاضر در کجای نقشه تحقیقاتی حوزه مورد مطالعه جا
دارد و اینکه چطور برای این حوزه مناسب است. این خصوصیت قسمت بحث و نتیجهگیری است و در جای دیگری از مقاله
اتفاق نمیافتد. در مرور ادبیات خلاصه قسمت مقدمه، شما تصویری از شرایط فعلی تحقیقاتی در حوزه تحت مطالعه خود را به
مخاطب نشان دادید. اکنون نیاز است که به مخاطب نشان دهید که پژوهش شما در کجای این تصویر جا دارد و چگونه برای
این تصویر مناسب است و اینکه به چه روشهایی بر روی این نقشه تحقیقاتی اثر میگذارد و آن را تغییر میدهد. دقت شود
معمولاً متداول نیست در قسمت بحث و نتیجهگیری به تعداد زیادی منبع و مطالعه قبلی برای اولین بار اشاره کنید بلکه باید
دقیقاً به آن پژوهشهایی اشاره کنید که از کار تحقیقاتی شما تأثیر گرفتهاند.
ترجمه جمله ششم) در ضمن، بهبودهای ذکرشده در پژوهش ما ارتباطی به سن، جنسیت یا زمینههای نژادی ندارد.
تحلیل جمله ششم) نویسنده آن جنبهای از نتایج را یادآوری میکند که دستاورد مثبت یا سهم کار پژوهشیش در پیشرفت
علمی است. خصیصه بسیار مهم دیگر قسمت بحث و نتیجهگیری تمرکز بر روی دستاورد یا سهم کار پژوهشی در پیشرفت علمی
است. بدین منظور شما باید با ارائه شفاف فواید و مزیتها، ماهیت دستاوردهایتان را مشخص کنید. اگر چه شما نسبت به کاری
که انجام دادهاید و نتایجی که کسب کردهاید کاملاً آگاه هستید، اما اگر نتوانید آنها را با شفافیت و وضوح بیان کنید، آنگاه شاید
مخاطب ارزش دستاوردهای شما را درک نکند.
ترجمه جمله هفتم) از همین رو، این پژوهش نشان میدهد که فواید کسبشده از اقدام مدیریت استرس ممکن است احتیاجات
QoLرا در بین طیف وسیعی از بیماران را رفع کند.
تحلیل جمله هفتم) در این جمله نویسنده بر روی معانی و مفاهیم دستاوردهای کار پژوهشی خود تمرکز میکند. دقت شود
در قسمت نتایج شما میگویید که نتایج چه چیزهایی هستند ولی در قسمت بحث و نتیجهگیری میگویید که معنا و مفهوم این
نتایج چه چیزهایی هستند. در نظر داشته باشید که از تعمیمهای نامحدود و فاقد شرایط لازم پرهیز کنید. اگر به کلماتی که در
متن زیر آنها خط کشیده شده است دقت کنید، متوجه خواهید شدکه نویسنده از تعمیمهای نامحدود پرهیز کرده است.
ترجمه جمله هشتم) به ویژه، تا جایی که ما میدانیم این اولین پژوهشی است که تأثیر اقدام روانی ـ اجتماعی توسعه یافته
در بیماران را بررسی میکند، بیمارانی که اختلال آنها خود، تفکری است که با استرس در ارتباط است.
تحلیل جمله هشتم) نویسنده در این جمله به یکی از دستاوردهای بدیع و جدید کار پژوهشی خود اشاره میکند. به عبارت "to
" our knowledgeدر این جمله دقت کنید. این عبارت نشان میدهد که نویسنده به طور قطع و یقین نمیتواند بگوید که
تاکنون کسی پژوهشی شبیه به او را انجام نداده و احتیاط او درست است. در نتیجه دقت داشته باشید که در چنین جملاتی با
قطعیت کامل صحبت نکنید.
ترجمه جمله نهم) نتایج ما شواهد محکمی برای مشارکت بلند مدت با چنین بیمارانی فراهم میکند و این نتایج حاکی از آن
هستند که به نظر میرسد این رویکرد در استرسهای خنثیکننده که شاید اختلال را تشدید کنند مؤثر باشد.
تحلیل جمله نهم) نویسنده مفاهیم مربوط به نتایج را بهبود میدهد در حالیکه اشارهای به کاربردهای این نتایج نیز میکند.
ایجاد و توسعه مفاهیم و تعابیر مربوط به نتایج معمولاً به این طریق است که بگوییم نتایج در چه جاهایی کاربرد دارند. مثلاً در
این جمله، نتایج حاکی از آن هستند که باید با چنین بیمارانی مشارکت بلند مدت یا ” “long-term involvementداشته
باشیم. ولی تحقیقات بسیاری وجود دارند که کاربرد مشخصی ندارند. در اینگونه موارد دو روش پیشنهاد میشود:
روش اول) نگاهی به اولین جمله یا اولین بند قسمت مقدمه مقاله خود و همچنین مقالات مرتبط دیگر بیندازید زیرا معمولاً
اولین جمله یا اولین بند مقدمههای مقالات نشان میدهند که آن پژوهش چرا مهم و مفید است و در چه جاهایی کاربرد دارد
روش دوم) دومین روش مراجعه به قسمت بحث و روش سایر مقالات مرتبط با موضوع شما است تا با کاربردهای موضوع
تحقیقتان آشنا شوید.
ترجمه جمله دهم و یازدهم) ولی، برخی از محدودیتها ارزش ندارند. اگرچه از لحاظ آماری فرضهای ما تأیید میشوند، اما
از زمانیکه برنامه تمام شد، نمونه مورد ارزیابی مجدد قرار نگرفت.
تحلیل جمله نهم و دهم) در این جمله نویسنده محدودیتهایی را شرح میدهد که این محدودیتهای جهت تحقیقات آتی
را مشخص میکنند. اینجا سومین جایی است که به محدودیتها اشاره میشود (اولین بار در قسمت روشها و دومین بار در
قسمت نتایج به مجدودیتها اشاره شده بود). علت بیانکردن محدودیتها در قسمت بحث و نتیجهگیری نشاندادن مسیر
مطالعات آتی و پژوهشهای مورد نیاز بعدی به مخاطب است. دقت کنید آن دسته از محدودیتهایی را در اینجا بیان کنید که
در مطالعات بعدی قابلیت رفعشدن داشته باشند نه آن محدودیتها و مشکلاتی که در ذات پژوهش شما هستند و در آینده
نزدیک قابل حل نیستند.
ترجمه جمله دوازدهم) بنابراین پژوهشهای آتی باید شامل آن تحقیقات پیگیرانهای باشند که برای ارزیابی اینکه آیا
مهارتهای مذکور در دراز مدت حفظ میشوند و همچنین اینکه آیا آنها ادامه پیدا میکنند تا برای بهبود QoLمورد استفاده
قرار گیرند طراحی شده باشند.
تحلیل جمله دوازدهم) در این جمله نویسنده حوزههای ویژهای را پیشنهاد میکند تا در آینده مورد تحقیق و پژوهش قرار
گیرند. توجه کنید که کلمه ” “thereforeیا «بنابراین» محدودیتهای بیانشده در جمله قبلی را به پژوهشای آتی مرتبط
میکند.
بنابراین مدل یازده قدمی ما برای نوشتن قسمت بحث و نتیجهگیری به شکل زیر خواهید بود:
قدم اول) ارائه تصویری کلی و اجمالی از مطالعات قبلی
قدم دوم) بازگو کردن شکاف تحقیقاتی موجود در حوزه تحت مطالعه
قدم سوم) اشاره مجدد به اصول و اساس روش به کار برده در پژوهش البته به صورت کلی
قدم چهارم) اشاره خلاصه به ننایج
قدم پنجم) نشان دادن این موضوع که پژوهش حاضر در کجای نقشه حوزه تحت مطالعه جا دارد و چگونه برای این حوزه مفید
است
قدم ششم) اشاره به آن نتایجی که دستاوردی مثبت بودهاند یا به نوعی همان سهم نوآوری پژوهش حاضر در پیشرفت علمی
آن حوزه هستند.
قدم هفتم) تمرکز بر روی معانی و مفاهیم دستاوردهای پژوهش
قدم هشتم) اشاره به مهمترین دستاورد یعنی آن دستاوردی که نوآوری پژوهش است
قدم نهم) بهبود معانی و مفاهیم نتایج مثلاً اشاره به کاربردهای آنها
قدم دهم) توصیف آن محدودیتهایی که جهت تحقیقات آتی را مشخص میکنند.
قدم یازدهم) پیشنهاد حوزهی ویژهای که در پژوهشهای بعدی باید مورد بررسی قرار گیرد.
قسمت بحث و نتیجهگیری را هم میتوان در بخش اصلی به شکل زیر خلاصه کرد
1
اشاره مجدد به قسمتهای قبلی مقاله
üخلاصهسازی یا بازگوکردن نتایج کلیدی
2
نشان داده شود پژوهش فعلی در کجای نقشه کلی حوزه تحت مطالعه قرار دارد و چطور برای این حوزه مفید است
3
دستاوردها و نوآوریهای پژوهش را معلوم کنید.
üمفاهیم، معانی و استنباطهای مربوط به نتایج را بهبود بخشید
4
کاربردهای پژوهش را بیان کنید.
üمحدودیتهای پژوهش را ذکر کنید.
üبا توجه به محدودیتهای فوقالذکر زمینههای مطالعات آتی را مشخص کنید
تقدیرها
در این قسمت، باید از هر شخص حقیقی و حقوقی که به نوعی در جمعآوری و نگارش مقاله نقش داشته قدردانی شود.
دقیقاً باید ذکر شود که چرا این اشخاص مورد قدردانی قرارگرفتهاند ضمن آنکه کسب اجازه آنها نیز نیاز است. برای مثال
اشخاص حقیقی و حقوقی زیر میبایست مورد قدردانی قرار گیرند:
آنهایی که در نگارش انگلیسی متن کمک کرده است
آنهایی که اظهارنظرهای مهم درباره محتوای مقاله ارائه کردهاند
آنهایی که کمکهای فنی ارائه کردهاند
آنهایی که منابع محاسباتی، دادههای ورودی یا تجهیزات خاصی را فراهم کردهاند.
آنهایی که منابع مالی بیرونی مانند کمک هزینه پژوهشی را فراهم کردهاند.
نگارش این قسمت نباید به گونهای باشد که در فرآیند داوری تأثیرگذار باشد. به عبارت سادهتر داوران نباید با مطالعه این
قسمت از هویت نویسندگان مقاله آگاه شوند
ضمایم
حتیالامکان سعی میشود که مقاله دارای قسمت ضمیمهها نباشد زیرا اگر مطلبی مورد نیاز مقاله باشد بهتر است در بدنه
اصلی مقاله و در سر جای خودش بیاید و اگر مطلبی ضروری نیست پس همان بهتر است که به آن اشارهای نشود. ولی گاهی
اوقات مجبور خواهیم بود مطالبی از مقاله را در قسمت ضمایم بیاوریم. این مطالب نقش پشتیبان را برای مطالب اصلی مقاله
دارند و از لحاظ درجه اهمیت نسبت به مطالب اصلی مقاله در رتبه دوم قرار میگیرند. معمولاً ضمایم عبارتند از:
اثباتهای بسیار فنی و پیچیده ریاضی
ورودیها و اطلاعات مورد نیاز تکمیلی مانند عکسها، فیلمها و ...
کدهای مربوط به برنامههای کامپیوتری
منابع
آخرین قسمت مقاله مربوط به منابع و مراجع است. برای قسمت منابع سه قانون کلی وجود دارد:
قانون اول) قبل از هر چیزی ابتدا نحوه ارجاعدهی مجله مدنظرتان را بیابید و تعدادی از مقالههای اخیراً چاپشده
آن مجله را مطالعه کنید تا با نحوه و ساختار استاندارد ارجاعدهی آن مجله آشنا شوید. استفاده از نرمافزارهایی مانند
EndNoteمیتواند مفید باشد.
قانون دوم) فقط منابع چاپ شدهای که در مقاله مورد استفاده قرار گرفتند در اینجا ذکر میشوند. مواردی از قبیل
چکیدهها، پایاننامهها، رسالههای دکتری و کلیه دادههایی که چاپ نشدهاند نباید در این قسمت آورده شوند. اگر
چنین مرجع چاپنشدهای را به کاربردهاید که واقعاً مهم و حیاتی است باید در داخل متن اصلی مقاله به آن اشاره
کنید مثلاً در داخل پرانتز یا به صورت پاورقی. ولی در این قسمت میتوانید به مقالاتی که پذیرفته شدند ولی هنوز به
چاپ نرسیدهاند ارجاع دهید. این نوع تحت عنوان «زیر چاپ »1شناخته میشوند.
قانون سوم) قبل از ارسال مقاله و حتی در مرحله تأیید مقاله توسط مجله حتماً کلیه قسمتهای هر منبع به کاربرده
شده در مقاله را با نسخه اصلی چاپ شده در مجله تطبیق دهید. دقت کنید احتمال رخ دادن اشتباه در قسمت منابع
بسیار بالاست که این اشتباهات میتوانند عواقب جبرانناپذیری مانند مردود شدن مقاله و حتی قرارگرفتن در لیست
سیاه را رقم بزنند.
قانون چهارم) هرگز تطبیق نهایی را فراموش نکنید یعنی مطمئن شوید کلیه منابعی را که در متن مقاله هستند را
در قسمت منابع آوردهاید و بالعکس کلیه منابعی را که در قسمت منابع آوردهاید را در مقاله استفاده کردهاید
مشاوره و راهنمایی انجام پایان نامه،پروپوزال و مقاله
.jpg)
.jpg)
.jpg)
مشاوره و راهنمایی تحقیقات ، پایان نامه ، پروپوزال، پروژه حوزه ه های علوم اجتماعی، علوم تربیتی ، علوم انسانی و.... پذیرفته می شود.