همه چیز درباره سیستم آموزشی در مدارس ژاپن
تهیه وتدوین:حسین عشقی
 
ژاپن فقط به نه سال تحصیلات اجباری نیاز دارد. سیستم آموزشی ژاپن از شش سال دوران ابتدایی، سه سال راهنمایی و سه سال دبیرستان تشکیل می‌شود. دوران ابتدایی در ژاپن بسیار سازمان‌یافته اما در عین حال مفرح است و بر مسئولیت اجتماعی و فعالیت‌های گروهی تکیه دارد. دانش‌آموزان ابتدایی ژاپنی که می‌گویند از مدرسه لذت می‌برند از دانش‌آموزان ابتدایی امریکایی که از مدرسه رفتن لذت میبرند بسیار بیشترند. تحصیلات برای آنها تا دوران راهنمایی و دبیرستان که در طول آن مجبورند برای کنکور حفظ‌کردنی‌ها و مسائل ریاضی و علوم سخت و زیادی را متحمل شوند، مشکل نیست.
 
 
 
متوسط سال تحصیل برای افراد ۲۵ سال و بالاتر: 10.6 سال برای خانم‌ها و 10.8 سال برای آقایان (در مقایسه با 1.2 سال برای خانم‌ها و 3.5 سال برای آقایان در هند؛ 12.4 سال برای خانم‌ها و 12.2 سال برای آقایان در ایالات متحده امریکا) می‌باشد. در سال ۱۹۸۶، حدود ۹۴ درصد از همه دانش‌آموزان وارد دوره متوسطه شدند (با نسبتی مشابه با امریکا) و ۳۵ درصد از همه دانش‌آموزان دوره دبیرستان به دانشگاه راه یافتند. نسبت اخراج شدن در ژاپن ۱۰ درصداست که این آمار برای ایالات متحده ۲۵ درصد می‌باشد. حدود 87.6 درصد از همه دانش‌آموزان در مدارس دولتی درس می‌خوانند. بعضی خانواده‌ها نیمی از درآمد خود را صرف مدارس غیردولتی برای فرزندان خود می‌کنند. تعداد دانش‌آموزان رو به کاهش است. در سال ۲۰۰۳، 1.27 میلیون دانش‌آموز از دبیرستان فارغ‌التحصیل شدند که این بالاترین آمار متعلق به سال ۱۹۹۲ و 1.8 میلیون بوده است. سال تحصیلی ژاپنی و مدرسه سال تحصیلی ژاپنی حدود ۲۱۰ روز طول می‌کشد—(این میزان در ایالات‌متحده ۱۸۰ روز، در چین ۲۵۱ روز، در کره‌جنوبی ۲۲۰ روز می‌باشد). سال تحصیلی در ژاپن از اواسط ماه آوریل شروع شده و تا آخر مارس طول می‌کشد و به سه ترم تقسیم می‌شود که اولی از آوریل تا جولای، دومی از سپتامبر تا دسامبر و سومی از ژانویه تا مارس می‌باشد. آنها شش هفته تعطیلات تابستانی، دو هفته تعطیلات زمستانی و دو هفته تعطیلات بهاری دارند. برای اتمام یک مقطع بچه‌ها تاریخ تولد مشخص دارند؛ آنهایی که در ماه مارس متولد شده‌اند به یک سال و آنها که آوریل به دنیا آمده‌اند به سالی دیگر می‌روند. کارشناسان تحصیلی در ژاپن پیشنهاد داده‌اند که شروع سال تحصیلی از ماه آوریل به ماه سپتامبر یا اکتبر تغییر کند تا با باقی کشورها همخوان شوند. یک روز مدرسه در ژاپن از ۸ صبح تا ۳ بعدازظهر طول می‌کشد اما در روزهای مختلف متفاوت است. بااینکه طول روز مدرسه به نسبت امریکا بلندتر است اما دانش‌آموزان ژاپنی معمولاً وقت آزاد و زنگ‌تفریح‌های بیشتری دارند. کلوب‌های ورزشی حتی برای دانش‌آموزان ابتدایی گاهی بچه‌ها را صبح خیلی زود به مدرسه کشانده و باعث می‌شود تا ۶ یا ۷ عصر هم آنجا بمانند.
 
 
 
ژاپنی‌ها برای شروع دوران تحصیل اهمیت بیشتری قائل هستند تا اتمام آن. وقتی کودکی وارد دبستان می‌شود جشن‌های بزرگی برای او می‌گیرند و هدایای گرانبهایی هم هدیه می‌کنند تا زمانیکه او از دبیرستان یا دانشگاه فارغ‌التحصیل می‌شود. بچه‌های ژاپنی معمولاً بیشتر به اردوهای آموزشی می‌روند تا بچه‌های امریکایی. آنها را معمولاً برای کشت یا برداشت سیب‌زمینی و برنج به مزارع می‌برند. در بعضی مناطق بچه‌های کلاس پنجمی را به اردوی اسکی و بچه‌های کلاس ششمی را به هیروشیما می‌برند. یکی از اردوهای مدرسه‌ای رایج در توکیو یک تور یک روزه به مناطق جنگ‌جهانی دوم که تونلی 1.6 کیلومتری زیر زمین است و تور یک روزه به دیزنی‌لند توکیو می‌باشد. حدود ۳۰ روز سال تحصیلی آنها در اردو، جشن‌های فرهنگی و سایر مراسم‌ها هستند. یک هفته مدرسه‌های ژاپن هفته درسی پنج روزه در سال ۲۰۰۲ در ژاپن بنیان‌گذاری شد. قبل از دهه نود بچه‌ها فقط شنبه‌ها صبح به مدرسه می‌رفتند و در سال ۱۹۹۲ آنها یک هفته در ماه هفته مدرسه داشتند که این مقدار در سال ۱۹۹۵ به دو بار در ماه و نهایتاً در سال ۲۰۰۳-۲۰۰۲ به یک سال تحصیلی افزایش یافت. هفته پنج روزه منجر به کمتر شدن ساعات کلاس برای کلیه دروس شد. برای جبران بچه‌ها باید سه روز در هفته فعالیت فوق‌برنامه‌ای مثل بدمینتون یا راگبی داشته باشند. گاهی‌اوقات این فعالیت‌ها برای ساعات بعد از مدرسه بچه‌ها و گاهی‌اوقات برای آخرهفته‌ها برنامه‌ریزی می‌شود. تحقیقات نشان داده است که حدود ۷۰ درصد از همه دانش‌آموزان از هفته پنج‌روزه تحصیلی خوششان می‌آید. درمیان آنهایی که از آن راضی نیستند، بچه‌های ۱۲ ساله‌ای هستند که نگرانند این سیستم جدید جلوی رفتن آنها به یک دانشگاه خوب را بگیرد. سایر مخالفین می‌گویند بدون مدرسه حوصله‌شان سر می‌رود. بعضی والدین شکایت دارند که بچه‌ها زمان زیادی را به بازی‌های کامپیوتری و وقت‌ تلف کردن می‌‌گذرانند و کم بودن زمان مدرسه و درس خواندن اصلاً به نفع آنها نیست. بسیاری مدارس غیردولتی هفته شش روزه درسی دارند. ایجاد هفته پنج روزه درسی برای خانواده‌ها و جامعه ژاپن به چالشی تبدیل شد زیرا نمی‌دانستند که برای اوقات‌فراغت دانش‌آموزان چه فعالیت‌هایی را باید در نظر بگیرند. در بعضی مناطق کلاس‌های فوق‌برنامه‌ای مثل صنایع‌دستی، سفالگری و بازی‌های خاص برگزار شد. تحقیقات نشان داده است که بچه‌ها بیشتر در تعطیلات آخر هفته خود به فعالیت‌های خارج از منزل می‌پردازند اما هنوز تعداد زیادی از بچه‌ها در خانه به تماشای تلویزیون یا انجام بازی‌های کامپیوتری روی می‌آورند. هفته پنج‌روزه درسی مقصر بسیاری از ضعف‌های عملکردی در مدرسه شناخته شده است. این روزها بحث زیادی بر سر بیشتر کردن ساعات درسی بچه‌ها، کوتاه‌تر کردن تعطیلی‌ها یا اضافه کردن به ساعات درسی است. کلاس‌های تمیز در ژاپن سوجی (پاکسازی مقدس) به زمان ۱۵ دقیقه‌ای در روز گفته می‌‌شود که همه فعالیت‌های بچه‌ها متوقف شده و همه به تمیز کردن مدرسه کمک می‌کنند. معمولاً معلمین و مدیران هم کمک کرده و به بچه‌ها ملحق می‌شوند.
 
 
 
مدارس ژاپن خدمتکار ندارند زیرا دانش‌آموزان و کارکنان همه تمیزکاری را انجام می‌دهند. بچه‌های دبستانی، راهنمایی و دبیرستان همه راهروها، کلاس‌ها و حیاط مدرسه را بعد از ناهار و قبل از رفتن به خانه جارو کشیده و تمیز می‌کنند. آنها حتی پنجره‌ها و توالت‌ها را هم تمیز کرده و سطل‌های زباله را هم تخلیه می‌کنند. آنها اعتقاد دارند که تحصیل فقط یاد دادن درس‌های مختلف به دانش‌آموزان نیست، همکاری با دیگران، اخلاقیات، حس مسئولیت‌پذیری و رفتار اجتماعی نیز بخشی از آن است. با این روش دانش‌آموزان می‌فهمند که اگر کثیف‌کاری انجام دهند خودشان موظف به تمیز کردن آن هستند به همین ترتیب سعی می‌کنند همه چیز را تمیز نگه دارند. ساعت ناهار در مدارس ژاپن همه بچه‌های دبستانی در مدرسه غذا می‌خورند و حدود ۸ درصد از دانش‌آموزان دوره متوسطه هم همینطور. دانش‌آموزان ژاپنی در کلاس درس غذای خود را میل می‌کنند (هیچ بوفه یا کافه‌تریایی در مدارس ژاپن وجود ندارد) و خودشان به آماده کردن و سرو غذا کمک می‌کنند. غذا در سینی‌های مخصوص استیل توسط دانش‌آموزانی که لباس و دستکش مخصوص پوشیده‌اند، سرو می‌شود. غذا معمولاً در آشپزخانه‌ای که در طبقه اول مدرسه قرار گرفته است درست شده و بعد به کلاس‌های منتقل می‌شود.
 
 
 
غذاها معمولاً گوشت قرمز، سیب‌زمینی و سبزیجات؛ نودل مخلوط‌شده با آجیل و طالبی؛ برنج و کاری و سالاد و ترشی؛ سوشی به همراه سوپ و میوه می‌باشد. هزینه غذا چیزی در حدود ماهانه 450 دلار در دبستان و 550 دلار در متوسطه می‌باشد. بچه‌ها باید همه چیز بخورند و اگر معلمی کمی برنج یا هر ماده‌غذایی دیگر در ظرف دانش‌آموزی پیدا کند او را مجبور خواهد کرد آن را بخورد. معاینات پزشکی و سلامتی و تهویه مطبوع در مدارس ژاپن دانش آموزان بطور اجباری و رایگان مورد آزمایشات پزشکی قرار میگیرند. شنوایی، بینایی، و سیستم تنفسی آنها چک میشود. دندانپزشکان، دندانهای آنها را معاینه میکنند. نمونه ادرار آنها جهت تشخیص دیابت و عفونتهای ادراری به آزمایشگاه فرستاده میشود. یکی از آزمایشات ناخوشایندی که در منزل انجام میگرید پین ورم (PINWORM) نام دارد. پین‌ورم‌ها انگل‌های ریزی هستند که موجب خارش مقعد و سایر مشکلات سلامتی می‌شوند. این انگل‌ها در حدود ۴ درصد از همه دانش‌آموزان یافت می‌شود. پین‌ورم در زنان در آپاندیس زندگی می‌کنند و برای تخمک‌گذاری در مقعد ظاهر می‌شوند. برای معاینه آن برای رو روز پشت هم یک نوار چسب مخصوص روی مقعد دانش‌آموز قرار گرفته و نوار چسب‌ها به آزمایشگاه برده می‌شود و زیر میکروسکوپ معاینه می‌شوند. در کلاس درس‌های مدارس ژاپن وسیله گرمایش یا سرمایش وجود ندارد. در زمستان، دانش‌آموزان با کت و کاپشن و کلاه و دستکش سر کلاس می‌نشینند. گاهی بینی و گوش‌هایشان قرمز می‌شود و بخار تنفسشان را می‌توانند ببینند. در ماه جولای کلاس‌های گرم که حتی یک پنکه هم در آن وجود ندارد را تحمل می‌کنند. یونیفرم و لباس‌های دانش‌آموزان ژاپنی بچه‌های کوچک کلاه‌های رنگی سر می‌گذارند و علامت‌هایی به شانه‌هایشان وصل می‌کنند که سال تحصیلی آنها را نشان می‌دهد. در دبستان، معمولاً دانش‌آموزتن یونیفرم تن نمی‌کنند اما برای دوره متوسطه و دبیرستان پوشیدن یونیفرم الزامی است. یونیفرم پسرها یک کت کتانی آبی با شلوار همخوان با آن و یونیفرم دخترها دامن تک رنگ یا چهارخانه تا زانو و یک بلوز سفید ساده یا بلوز سفید با یقه ملوانی است.
 
 
یونیفرم تابستان و زمستان دانش‌آموزان ژاپنی با هم متفاوت است. همانطور که انتظار می‌رود بچه‌ها سعی می‌کنند یونیفرم‌هایشان را به شکلی متفاوت بپوشند. دخترها معمولاً یقه بلوزهایشان را برمی‌گردانند یا دامن‌هایشان را بیش از حد بالا می‌کشند تا کوتاه‌‌تر شود. آنها معمولاً در کیف‌های خود لوازم آرایش دارند و بعد از تعطیلی مدرسه از آن استفاده می‌کنند. در دوران ابتدایی، دخترها و پسرهای کلاس اول و دوم و سوم جلوی همدیگر سر کلاس لباس‌های خود را عوض کرده و لباس‌های ورزشی‌شان را تن می‌کنند اما پسرها معمولاً چشم‌چرانی نمی‌کنند. دختران در چنین روزهایی دامن می پوشند و در زیر آن شلوار ورزشی تا بتوانند براحتی لباسشان را عوض کنند. اما از کلاس‌ پنجم در اتاقهای جداگانه ای لباس عوض می‌کنند. قوانین مدارس ژاپن در ۱۸۷۰، ویلیام الیوت گریفین اعلام کرد که دانش‌آموزان ژاپنی باید با فروتنی، خلاقیت، اطاعت، احترام و ادب خود دل معلم خود را شاد کند. خارجی‌هایی که در مدارس ژاپنی درس خوانده‌اند می‌گویند که این گفته گریفین هنوز در مدارس ژاپن اجرا می‌شود. بچه‌هایی که تقلب از آنها گرفته شود، سرشان تراشیده شده و از مدرسه اخراج می‌شدند. بچه‌ها در ژاپن آماده بودن را از سن خیلی کم یاد می‌گیرند. در مهدکودک به آنها آموزش داده می‌شود چطور لباس‌های خود را تا کنند و همیشه در یکی از جیب‌هایشان یک دستمال تمیز دارند. در مدرسه به آنها آموزش داده می‌شود که همیشه سه مداد تیز و تراش‌شده روی میزشان داشته باشند--نه دو و نه چهار مداد--و همیشه چسب، خط‌کش و پاک‌کن در جامدادی خود دارند. دانش‌آموزان دوران ابتدایی وقتی وارد مدرسه می‌شوند دمپایی‌های مخصوص پوشیده و کفش‌هایشان را در قفسه‌های جاکفشی می‌گذارند. کوله‌پشتی‌هایشان همه یک‌شکل بوده و همه باید آن را به یک شکل بیندازند.
 
 
 
مدارس ژاپن قوانین خاصی برای بلندی ناخن و مدل مو دارند. استفاده از لوازم‌آرایش ممنوع بوده و بچه‌هایی که موهای بلند یا رنگ‌شده دارند معمولاً جریمه می‌شوند. با کسانی که علائم خود محوری و تک روی از خود بروز می دهند برخورد میشود. کوله‌پشتی‌های مورد‌علاقه دانش‌آموزان ژاپنی معمولاً از چرم بادوام و ضخیم درست می‌شود که بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ دلار قیمت داشته و در رنگ‌های مختلف موجود هستند. معمولاً وقتی بچه‌ای مدرسه را آغاز می‌کند، پدر و مادربزرگ او برایش کیف مدرسه می‌خرند و از آنها انتظار می‌رود که آن کیف را تا آخر دبستان استفاده کنند. وسعت کلاس‌های مدارس ژاپن و سازماندهی دانش‌آموزان ژاپنی تعداد دانش‌آموزان در هر کلاس معمولاً بیشتر از امریکا است. نسبت معلم به شاگردان در ژاپن 1 به 21 است اما یک کلاس عادی دبستان معمولاً ۳۱ تا ۳۵؛ راهنمایی ۳۶ تا ۴۰ و دبیرستان ۴۵ دانش‌آموز دارد. وقتی از معلمین سوال می‌شود که تعداد ایدآل برای دانش‌آموز در یک کلاس چقدر است آنها ۲۱ تا ۲۵ نفر پاسخ می‌دهند.
 
 
 
معلمین کلاس را به چند گروه‌ تقسیم کرده و سرگروهی برای هر کدام تعیین می‌کند. تاکید بسیاری بر عملکرد هماهنگ گروه وجود دارد. اگر یکی از شاگردان کاری که به او محول شده را انجام ندهد یا طبق گروه رفتار نکند، بچه‌های دیگر اختیار دارند که به او برای همکاری فشار بیاورند. تحقیقات نشان داده است که دانش‌آموزان ژاپنی به طور متوسط حدود یک سوم زمان بیشتری به یادگیری در هر کلاس صرف می‌کنند تا دانش‌آموزان امریکایی. بچه‌های ژاپنی تکالیف تابستانی زیادی دارند. از گذشته زیاد سوال کردن سر کلاس خجالت‌آور بوده است. سال‌بالایی یا سال پایینی بودن در طریقه برخورد دانش‌آموزان اهمیت زیادی دارد. تکنولوژی آموزشی در ژاپن طبق آخرین آمار، در ماه مارس ۲۰۱۰، ۵۶،۰۰۰ مدرسه دولتی در ژاپن از تخته‌سیاه‌های الکترونیکی استفاده می‌کردند. که نسبت به سال گذشته، سه برابر شده است. در یک تحقیق مشخص شد که بین ۳۰ درصد تا ۵۰ درصد از معلمین مدرسه‌هایی که این ابزار را داشتند، طریقه‌ استفاده از آن را نمی‌دانستند. در ژاپن می‌توان کلاس‌ چهارم‌هایی پیدا کرد که در آن همه دانش‌آموزان لپ‌تاپ یا تبلت دارند. یکی از بزرگترین موانع در این کلاس‌ها این واقعیت است که بعضی دانش‌آموزان توانایی و مهارت بیشتری نسبت به سایرین دارند. دولت ژاپن تصمیم دارد به هر دانش‌آموز خود یک تبلت بدهد. آموزش شنا در مدارس ژاپن تقریباً همه مدارس ژاپن یک حیاط در فضای باز دارند. در دوران ابتدایی آموزش شنا بخشی از برنامه‌درسی دانش‌آموزان است و در طول تابستان نیز به صورت رایگان برگزار می‌شود. هدف آموزش شنا به بچه‌هاست تا بتوانند هم از این ورزش لذت ببرند و هم در مواجهه با آب، ایمنی داشته باشند. در ماه ژوئن که کلاس‌های شنا آغاز می‌شود، برنامه دقیق و آنچه از بچه‌ها در این کلاس‌ها انتظار می‌رود در اختیار والدین گذاشته می‌شود. بچه‌ها باید از مایوهای مجاز و کلاه شناهایی که اسم و سطح کلاسشان روی آن نوشته شده است استفاده کنند. والدین باید دمای بدن بچه‌ها را هر روز چک کنند و آن را روی کارتی یادداشت کنند تا مشخص شود که فرزندشان آن روز برای شنا کردن از سلامت کافی برخوردار است. بچه‌ها در مدرسه مایوهای خود را می‌پوشند و دخترها و پسرها از اتاق‌هایی مجزا برای تعویض لباس استفاده می‌کنند. قبل از استفاده از استخر باید حتماً دوش بگیرند و حرکات کششی انجام دهند. معمولاً معلم عادی کلاس شنا را نیز به بچه‌ها آموزش می‌دهد. دانش‌آموزان در مناطق مختلف باید بتوانند یک مسافت مشخص مثل ۱۰۰ متر، ۲۰۰ یا ۴۰۰ متر را شنا کنند. اگر نتوانند باید از کلاس‌های خاص تابستانی استفاده کنند. والدین و مدارس در ژاپن در تحقیقی که در سال ۲۰۰۵ انجام گرفت مشخص شد که ۸۰ درصد از والدین ژاپنی نگران وضعیت درسی فرزندانشان هستند.
 
 
 
انجمن‌های اولیا و مربیان در ژاپن تحت نظارت مدرسه تشکیل می‌شود و والدین معمولاً فعالیت زیادی در آن دارند. انجمن‌های اولیا و مربیان ژاپن از این لحاظ متفاوت است که مدرسه در ابتدای کار تا ۵۰ دلار از هر یک از والدین دریافت می‌کند و بعدها توقعی از آنها در امور مالی ندارد و بیشتر از آنها انتظار دارد که برای شرکت در جشن‌ها و مراسم‌ها وقت بگذارند. تحصیلات در ژاپن و مادران خانواده‌ها در ژاپن اساس و بنیاد برنامه‌های مدرسه هستند و ازآنجاکه پدر خانواده ندرتاً خانه است، بیشتر مسئولیت برای اطمینان از عملکرد خوب بچه‌ها بر عهده مادر خانواده است. اوست ‌که به تکالیف بچه‌ها رسیدگی می‌کند، برای آنها کتاب می‌خواند و حتی بعضی اوقات که بیمار هستند به جای آنها به مدرسه می‌روند و در نیمکت‌های بزرگ مخصوصی که ویژه مادران است می‌نشینند تا فرزندانشان از درس‌های عقب نمانند. اگر بچه‌ای در مدرسه نتواند نمرات خوب بگیرد، این مادرش است که سرزنش می‌شود نه کودک.
 
 
 
بیشتر حس موفقیت مادران به دستاوردهای فرزندانشان در مدرسه بستگی دارد و او تلاش زیادی برای کمک به آنها می‌کند. درک جامعه از موفقیت یک زن بعنوان یک مادر تا حد زیادی به عملکرد فرزندان او در مدرسه وابسته است. مادران ژاپنی همیشه در حال درس یاد دادن به بچه‌هایشان، آماده کردن تنقلات و غذا برای مدرسه آنها، ایستادن در صف برای ثبت‌نام آنها برای امتحانات هستند. او تماشای تلویزیون را بر خود حرام می‌کند تا فرزندش بتواند در آرامش درس بخواند. او همه معلم‌های فرزندش را می‌شناسد، سابقه آنها را بررسی کرده و در مورد موفقیت شاگردهای قبلی آنها تحقیق کرده‌اند. مادران بچه‌های ابتدایی در کلاس‌های ورزش و موسیقی آنها هم حاضر می‌شوند تا بتوانند به فرزندانشان کمک کنند که در خانه هم تمرین کنند. بعضی مادران حتی بچه‌های خود را در اولین روز دانشگاه و کار هم همراهی می‌کنند. اوقات فراغت کم برای دانش‌آموزان ژاپنی بچه‌های دبستانی اگر خیلی مشغول تکالیف بعد از مدرسه خود نباشند وقت آزاد زیادی برای بازی کردن با دوستانشان بعد از مدرسه دارند. بچه‌های راهنمایی و دبیرستان معمولاً ساعت ۴ بعدازظهر به خانه می‌آیند، یک وعده غذای سبک و سریع می‌خورند و معمولاً سه بار در هفته در کلاس‌های فوق‌العاده که از ۵ تا ۱۰ شب است شرکت می‌کنند. گاهی‌اوقات در روزهای تعطیل آخرهفته هم کلاس فوق‌العاده دارند.
 
 
 
بچه‌های دبستانی دو تا سه بار در هفته شدیداً درگیر هستند و دختران معمولاً در کلاس‌های باله، رقص و پیانو شرکت می‌کنند و پسرها معمولاً بیس‌بال یا کاراته کار می‌کنند. هم دختران ، هم پسران در کلاس‌های انگلیسی، خطاطی، حساب یا شنا شرکت می‌کنند. یکی از بزرگترین تراژدی‌های سیستم آموزشی ژاپن این واقعیت است که بچه‌ها و نوجوانان همیشه در حال درس خواندن هستند و زمان کمی برای تفریح دارند. وقت استراحت آنها بسیار کم بوده و می‌بایست بعد از مدرسه به سرعت برای کلاس‌های فوق‌برنامه خوب آماده شوند. زندگی در دوران دبیرستان دبیرستان در ژاپن تعطیلات تابستانی کوتاه‌تر اما تعطیلات زمستانی بلندتری نسبت به امریکا دارد. در یک روز مدرسه، دانش‌آموزان ژاپنی به طور متوسط از ۸:۳۰ صبح تا ۴ بعدازظهر در مدرسه حاضر می‌شوند و برحسب مدرسه‌ای که می روند، ۲ تا ۶ ساعت تکلیف در منزل دارند. خیلی از آنها در کلاس‌های فوق‌العاده عصر شرکت می‌کنند و در تعطیلات آخر هفته شدیداً سرگرم فعالیت‌های ورزشی هستند. دبیرستان‌های در ژاپن رتبه‌بندی شده‌اند و دانش‌آموزان هر دبیرستان با یونیفرم‌هایشان شناخته می‌شوند. آنهایی که به دبیرستان‌های رتبه پایین می‌روند کاملاً مشخص هستند و معمولاً پیشرفت در زندگی آینده برای آنها سخت‌تر خواهد بود. تحقیقات نشان داده است که دانش‌آموزان دبیرستانی بیشتر از کار در می‌روند. در یک آمارگیری مشخص شد که نیمی از سال‌آخری‌های دبیرستان کمتر از ۲ ساعت خارج از مدرسه درس می‌خوانند و یکی از هر ۵ نفر آنها اصلاً هیچ درسی در خانه نمی‌خواند. بچه‌ها و نوجوانان ژاپنی و تلفن‌همراه براساس آمار دولتی در سال ۲۰۰۸، ۳۱ درصد از بچه‌های دبستانی همراه خود موبایل دارند. شرکت DoCoMo Mo یک خط تولید برای موبایل‌های مخصوص بچه‌های کوچک دارد که نرم‌افزار روی آنها از کتا‌ب‌های مصور تا برنامه‌های درسی برای کمک به یادگیری آنها در خود دارد. در سال ۲۰۰۱، فقط ۱۰ درصد از بچه‌های دبستانی و راهنمایی تلفن‌همراه داشتند.
 
 
 
اما تا سال ۲۰۰۸ این میزان به ۶۰ درصد رسید و تقریباً نیمی از آنها از تلفن‌همراه خود برای فرستادن ۲۰ ایمیل یا بیشتر در روز استفاده می‌کردند اما ندرتاً از آن برای حرف زدن بهره می‌بردند و ۹۶ درصد از دانش‌آموزان دبیرستانی از تلفن‌همراه استفاده می‌کنند که زمان استفاده آنها برای پسرها به طور متوسط ۹۲ دقیقه و دخترها ۱۲۴ دقیقه بوده است. تلفن‌همراه در مدارس ژاپن دانش‌آموزان معمولاً زیر میز خود مشغول فرستادن ایمیل و اس‌ام‌اس یا حتی عکس گرفتن هستند. حتی در مدارسی که تلفن‌همراه ممنوع است، متوقف شدن کلاس درس بخاطر زنگ موبایل دانش‌آموزان کاملاً عادی است. در تحقیقی که در سال ۲۰۰۴ انجام گرفت، ۷۰ درصد از دانش‌آموزان گفتند که در کلاس از تلفن خود برای فرستادن اس‌ام‌اس یا حرف زدن استفاده کرده‌اند. در ژانویه ۲۰۰۹، وزارت آموزش بیانیه‌ای برای ممنوعیت آوردن تلفن‌همراه توسط دانش‌آموزان به مدرسه صادر کرد. از آن زمان، بیش از ۹۰ درصد از دبستان و دبیرستان‌های این قانون را داشتند. اعتراض به این بیانیه از طرف والدینی بود که دوست داشتند فرزندانشان برای ایمنی و امنیت موبایل خود را همراه داشته باشند. براساس بیانیه وزارت‌آموزش، والدینی که بر این مسئله اصرار دارند، باید درخواست کتبی به مدرسه بفرستند. در سال ۲۰۰۸، ژاپن قوانین جدیدی اعلام کرد که به موجب آن استفاده تلفن‌همراه در مدارس دولتی ممنوع بود که البته آنها می‌توانستند تلفن‌های خود را همراه داشته باشند اما نمی‌توانستند از آن استفاده کنند. بسیاری تصور می‌کردند که این قانون، قابل‌اجرا نیست. تحقیق که در ماه مارس ۲۰۰۴ انجام گرفت مشخص کرد که ۷۰ درصد از دبیرستان‌ها به دانش‌آموزان اجازه می‌دهند تلفن‌همراه‌هایشان را با خود به مدرسه بیاورند. از اینها حدود ۹۰ درصد خاموش بودن تلفن‌ها در کلاس‌های را الزامی قرار دادند. دانش‌آموزان پُراسترس ژاپنی در تحقیقی که در سال ۱۹۹۶ در اوزاکا انجام گرفت مشخص شد که ۸۰ درصد از دانش‌آموزان دبیرستانی احساس استرس دارند، ۸۶ درصد به اندازه کافی نمی‌خوابند و ۴۰ درصد در شب کمتر از ۶ ساعت خواب دارند. یک دانش‌آموز ژاپنی که تمام تعطیلات سال نو خود را به درس خواندن گذرانده بود می‌گوید: «اینقدر سخت درس خواندن باعث می‌شود گاهی احساس بدبختی کنم. اما در این زمان‌ها خودم را تشویق کرده و می‌گویم صبر کن و نتیجه‌اش را ببین.» کودکان با نیازهای خاص و ناتوانی‌های یادگیری با بچه‌های دیگر در یک کلاس می‌نشینند اما در کلاس‌های دیگری که به نیازهای خاص آنها توجه اکید می‌شود نیر شرکت می‌کنند. بچه‌های باهوش ژاپنی در سال ۱۹۹۵، یک کودک ۹ ساله ژاپنی در کنکور دانشگاه لویالا قبول شد. یک سال بعد، در سن ۱۰ سالگی از آن دانشگاه فارغ‌التحصیل شد. این کودک می‌توانست از ۸ ماهگی، تیتر‌های تلویزیون را بخواند و در یک سالگی می‌توانست از منو رستوران غذا سفارش دهد. مادرش از او خواسته بود که در مکان‌های عمومی صحبت نکند چون از خیره شدن مردم خسته شده بود. در سن ۴ سالگی به او گفته شده بود که حافظه تصویری و IQ برابر با ۲۰۰ دارد. او در حومه شیکاگو بزرگ شده بود و عاشق ریاضیات و موسیقی بود. یک پسر ۱۲ ساله ژاپنی دیگر نیز موفق شد در مسابقات جهانی ریاضی صاحب مقام برجسته شود. او وقتی در دوران دبستان بود، با پدر خود که پزشک بود، ریاضیات دوران راهنمایی و دبیرستان را می‌خواند. پسر ژاپنی دیگری در ۹ سالگی در دانشگاه شیکاگو پذیرفته شد و با بالاترین مقام در سن ۱۲ سالگی از آنجا فارغ‌التحصیل شد و به اولین نفری بدل شد که از آن دانشگاه مدرک دکترا دریافت کرده بود.
آموزش پيش دبستاني
ساختار آموزشي
مقطع آموزش پيش دبستاني درژاپن حداكثرمدت زمان سه سال رده هاي سني 3-6 سال به طول مي انجامد.اين مقطع آموزشي غيراجباري وغيررسمي بوده وبا دريافت شهريه ازوالدين كودكان ارائه مي گردد.هدف اصلي مراكزآموزش پيش دبستاني،پرورش ذهني وجسمي كودكان در يك محيط مناسب آموزشي است.برنامه هاي آموزشي اين مقطع نيزبر39هفته آموزشي در سال و4 ساعت كلاسي روزانه تجاوز نمي كند.
تعداد معلمان زن
تعداد كل معلمان
تعداد دختران ثبت نامي
تعداد كل ثبت نامي
تعدادمدارس
سال
97419
109753
987014
2007964
15076
1990
98148
110351
972458
1977611
15041
1991
-
-
958956
1948868
15006
1992
100061
113081
939051
1909136
14958
1993
99770
112416
912089
1852183
14901
1994
96757
102992
890594
1808432
14856
1995
97283
103518
885940
1798050
14790
1996
مهدهاي كودك روزانه و كودكستانها
هدف مهد كودكهاي روزانه و كودكستانها فراهم ساختن اساس آگاهي در مورد جهان اطراف براي كودكان پيش دبستاني و تقويت خلاقيتهاي ذهني آنان از طريق بازي، ترسيم تصاوير، انجام كارهاي دستي، و امثال آن مي‌باشد. نوزادان و كودكان بر اساس سن به گروههاي كوچك تقسيم ‌شده و توسط معلمان و مربيان تحت مراقبت قرارمي‌گيرند.
درهرمهد كودك روزانه يا كودكستان مي‌توان تصاوير يا كارهاي دستي ساخت كودكان را مشاهده كرد كه به ديوارها آويخته شده‌ و يا از سقفها آويزانند. كودكان با قطعات چوبي چيزهايي مي‌سازند، يا روي تاب و سرسره مشغول فعاليت فيزيكي هستند و يا درفعاليتهاي احساسي‌ چون آواز خواني، رقص و امثال آن مشغول هستند.مهد كودك هاي روزانه يكي از زمينه هاي رفاهي كودكان است كه در دوران پس از جنگ رشد خيره‌كننده‌اي داشته است. كل مهد كودكهاي دولتي و غير دولتي در سال1997حدود096/14بود، و كودكان تحت مراقبت آنها بالغ بر 457/789/1 نفر بوده اند.علاوه بر اين موسسات، مهد كودكهاي زيادي وجود دارند كه به اين علت كه تعداد كاركنان يا صلاحيت آنان و مواردي نظير آن به حداقل استاندارد ذكر شده در قانون نرسيده است، به آنها مجوز داده نشده است. امروز والدين زيادي در سراسر كشور تمايل دارند كودكان خود را به مهد كودك بفرستند.تقاضاي زياد جهت تاسيس مهد كودكهاي روزانه و طولاني ساختن ساعتهاي مهد كودك نه تنها به عوامل اقتصادي‌ چون ميزان گسترده‌اي از مشاغل باز براي زنان، و نياز به كار مادران جهت تكميل درآمد خانواده ها مربوط ميشود، بلكه به تمايل زنان جهت مشاركت گسترده تر در فعاليتهاي اجتماعي و درك جمعي از مشاركت اجتماعي ايجاد شده به واسطه پرستاري گروهي و آموزش نوزادان و كودكان پيش دبستاني نيز ارتباط دارد.مقررات مهد كودكهاي روزانه وكودكستانها متفاوت هستند. با اين حال، گروهي مي خواهند هر دو را يكي سازند و آموزش كودكان پيش دبستاني را تحت كنترل سازمانهاي دولتي ارائه دهند.نيل اين تمايل، اصلاحاتي عظيمي را مي طلبد كه وزارت آموزش زاپن درصدد دستيابي به آن است.
چالشهاي پيش رو
درحال حاضر ، مراكز پيش دبستاني شامل كودكستانها و مهدكودكهاي روزانه مي باشند. كودكسنانها تحت سرپرستي وزارت آموزش و مهدكودكها تحت نظر وزارت بـهداشت و بـهزيستي مي باشند. با فرض اين قضيه كه بايد تسهيلاتي به منظور تأمين رشد و آموزش كافي براي هر نوزادي فراهم شود ، پيشنهادي در مورد ادغام اين دو نوع مؤسسه داده شد ، و دولت مركزي اقداماتي چند به منظور هماهنگي اين دو وزارتخانه ارائه داده است ، كه بر ارائه برنامه هاي آموزشي و مربيّان مشترك و تغيير ساعتهاي مراقبتي بوده است .
با اين وجود، زماني كه تفاوت در عملكردها و نقشهاي اين دو مؤسسه مدّ نظر قرار گرفت ، روشن شد كه ادغام اين دو، كار زياد آساني نيست . اميد آن ميرود كه آژانسهاي دولتي زمينه را براي اجرا فراهم آورند و اين بتواند هماهنگ با شرايط محلّي به اجرا در آيد. در سال 1991، وزارت آموزش دوره هاي آموزش ضمن خدمت پيش دبستاني را به منظور ارتـقاء روشهاي تـدريس و دوره هاي كودكستاني ارائه داد و در حال ارتقاء آموزش حين خدمت براي معلّمانيست كه به تازگي واجد شرايط شده اند. وزارت آموزش ‌، هم چنين ،‌ رهنمودهاي برنامه ريزي شده اي به منظور ارائه آموزش كودكستاني به كليه كودكان پيش دبستاني، يعني كودكان سه ساله ، آغاز كرده است،‌و در نظر دارد آموزش كودكستاني را بيشتر و بيشتر بهبود بخشد.نگراني در مورد آموزش پيش دبستاني رو به افزايش است ، و تعداد مؤسساتي كه با اين آموزش مواجه هستند ‌، اندك باقي مي ماند . شكاف بسيار گسترده اي در شهرية‌ دريافتي مؤسسات خصوصي و مؤسسات دولتي وجود دارد ، و بار بر دوش والدين سال به سال افزايش مي يابد . ساعات مراقبت نيز هماهنگ با ساعت كار مادران نيست . جلسات بررسي اين نكات توسط والدين برگزار مي شود.
نرخ ثبت نام ناخالص
درحال حاظر49كودكستان ملي 60530كودكستان دولتي (دولت محلي )و80524كودكستان خصوصي وجوددارندكه درسراسرژاپن قرارگرفته اند.تقريباَ108ميليون كودك 3سال يابزرگتردراين كودكستان‌هاثبت نام مي‌كنند.جداازكودكستان‌ها،مهدكودك‌هاي دولتي ،خصوصي ،نوع مشهورديگري ازآموزش پيش دبستاني وجوددارندكه درسراسرژاپن يافت مي‌شوند.
اين روز‌ها،220439مهدكودك (از1998)وجوددارندكه ازكودكان 0تا5ساله نگهداري مي‌كنند.ازآنجاكه تعدادمادران كارمندسال به سال افزايش مي‌يابد،
نقش مهدكودك‌ها درجامعه ژاپن مهمترومهمترمي شوند.درسال1997،كل تعدادكودكان پيش دبستاني(0تا6سال)707690000بودكه 2102%آنهادرمهدكودك‌هاثبت نام كرده بودند و23% در كودكستان‌ها.
از خانواده‌‌هايي كه درآن فقط پدران شغل تمام وقت دارند،905%كودكان در مهدهاي كودك روزانه حاضر مي شوند،درحالي كه 2406%كودكان به كودكستان مي‌روند.
ازسوي ديگر، ازخانواده‌‌هايي كه مادروپدرهردوشغل تمام وقت دارند،48%كودكانشان رابه مهدكودك‌هاي روزانه مي‌فرستند درحاليكه 1603%كودكانشان رابه كودكستان مي‌فرستند.
اين ارقام نشان مي‌دهدكه مهدكودك‌هاي روزانه ازتعدادبيشتري ازكودكان مراقبت مي‌كنندتاكودكستان‌هاوهنوزدرميان خانواده ‌هاي بادرآمدمضاعف متقاضي بيشتري دارند.
 
آموزش پايه
ساختار آموزشي
تعداد دانش آموزان مدارس ابتدايي ومقدماتي متوسطه طي سال1998، به ترتيب 500/663/7 و 600/380/4 نفر بوده است. كودكان پس از ورود شش سالگي در ماه آوريل وارد دبستان مي شوند.سال تحصيلي در ژاپن از ماه آوريل آغاز مي‌شود، و اين شايد ناشي از اين عامل باشد كه اول آوريل نشان آغاز سال مالي است. بيشتر مدارس ابتدايي و مقدماتي متوسطه سيستم سه ترمي را بكار مي‌برند. نخستين ترم از اول آوريل تا نيمه جولاي، دومي از سپتامبر تا آخر دسامبر، و سومي از ژانويه تا آخر مارس مي‌باشد. بين اين سه ترم، تعطيلات تابستانه، زمستانه و بهاره وجود دارند. بيشتر كالجها و دانشگاهها سيستم دو ترمي را بكار ميبرند كه شامل ترم آوريل تا سپتامبر تا مارس مي باشد.دانش آموزان مراكز آموزشي فوق همچنين در فعاليتهاي باشگاهي، كميته‌هاي كلاسي، و جلسات كلاسي شركت مي‌كنند. وقت ناهار كودكان مسئول به آشپزخانه ميروند و غذاي مدرسه را به كلاسها ميبرند و ميان اعضاء كلاس پخش مي‌كنند. بيشتر مدارس ابتدايي و مقدماتي متوسطه غذاي تمام بچه هاي مدرسه را عرضه مي كنند. بعد از كلاسهاي روز، بچه ها كلاسها را تميز مي‌كنند، و در فعاليتهاي باشگاهي شركت مي‌كنند، در كتابخانه مدرسه و يا در كلاسهاي درس خود مطالعه مي‌كنند، و پس از آن به خانه ميروند. معمولا فعاليتهاي باشگاهي پر طرفدار هستند و بچه‌ها فعاليتهايي را داوطلبانه و تحت راهنمايي و سر پرستي معلمان انجام ميدهند.فعاليتهاي باشگاهي، در مدارس مقدماتي متوسطه بعنوان فعاليتهاي آموزشي ويژه طبقه بندي مي شوند، مي‌توانند توسط دانش آموزان بعنوان فعاليتهاي گروهي داوطلبانه تعريف شوند كه تحت نظارت معلمان انجام ميشوند. محتواي اين فعاليتها بسيار متفاوت و گوناگون مي باشد.
كادرآموزشي
به منظور ارائه آن نوع آموزش كه در بالا طرحي كلي از آنها داده شد، معلمان بايد در زمينه هاي مختلف دانش آموزان را راهنمايي كنند. در سطح ابتدايي، موسيقي، كلاسهاي خانه سازي و امثال آن در كلاسهاي بالاتر توسط معلمان متخصص آموزش داده ميشوند، در حالي كه بيشتر دروس ديگر توسط معلمان تعيين شده براي كلاسي خاص آموزش داده ميشوند. با اين وجود در سطح مقدماتي متوسطه، معلمان در كلاس خاصي معين نميشوند، بلكه در اموزش دروس معيني تخصص پيدا مي كنند. ساختار سازماني مدارس معمولا از مدرسه ابتدايي تا مقدماتي متوسطه يكسان است.فعاليتهاي سازمان آموزشي بي‌نهايت پيچيده است، و علاوه بر كار تدريس و انجام كارهاي ديگر، معلمان بايد به خواستهاي والدين هم بپردازند.وزارت آموزش و هيئت مديره هاي محلي آموزش براي معلمان امكان مشاوره را فراهم مي‌آورند و به سازماندهي نشستهاي آموزشي كمك مي‌كنند.
شرايط آموزشي دانش آموزان ازشهرتا روستا و ازيك منطقه به منطقه ديگرمتفاوت است.مناطق داراي ارتباطات ضعيف وخلاقيت پايين بطور كامل از ميان نرفته‌اند. تفاوت شرايط در گزارش علمي نشان داده ميشود، و از ميان بردن چنين تفاوتهايي بسيار دشوار است. عليرغم تمامي اين دشواريها، آرزوي والدين تمام مناطق ژاپن براي راه‌يابي كودكانشان به آموزش عالي بسيار شديد است. اين اشتياق،اغلب توسط رسانه هاي گروهي تحريك مي‌شود وازطريق PTA(انجمن اولياء و مربيان) منتقل ميشود و تاثير چشمگيري بر آموزش دارد و شايد بتوان آنرا علت جزئي تاكيد بيش ازحد برتستها و"امتحان ورودي جهنمي" متداول امروزي ديد.
نسبت دانش آموزان به معلمين
تعدادمعلمان تادهه 80بتدريج افزايش يافته است .بااين حال دردهه 90،اين تعدادجزدرسطح پيش دبستاني در ساير سطوح آموزشي كاهش يافته است .تادهه 80تعداددانش‌آموزان نيزافزايش نشان مي‌دهد.بااين حال ،ازاوايل دهه 80درسطح مدارس ابتدايي ، ازاواخردهه 80،درسطح مقدماتي متوسطه ،وازاوايل دهه 80درسطح تكميلي متوسطه افت درتعداد دانش آموزان مشهود است.
نسبت دانش آموزان به معلمين دردوره ‌هاي مقدماتي متوسطه وابتدايي ،دريك سال معين ،بتدريج دردوره ابتدايي از36درسال 1950به زير20دردهه 90ودردوره مقدماتي متوسطه از30نفردرسال 1955به 17نفردر1997كاهش يافته است .يكي ازدلايلي كه اين افت اين است كه تعدادكودكان ابتدايي به سرعت روبه افزايش بوده است .اين گرايش انتظارمي رودتاقرن بيست ويكم ادامه يابد .
آموزش ابتدايي
ساختار آموزشي
مقطع آموزش ابتدايي درژاپن حداكثرمدت زمان6 سال رده هاي سني 12-6 سال به طول مي انجامد.اين مقطع آموزشي اجباري ورسمي بوده وبا دريافت شهريه ازوالدين كودكان ارائه مي گردد. مدت زمان كلاس درس 45 دقيقه است .هدف اصلي مراكزآموزش ابتدايي، ارائه آموزش عمومي مناسب يا مراحل رشد جسمي وذهني كودكان است. برنامه هاي آموزش ابتدايي تا قبل از سال 1992 بر اساس 6 روز در هفته بود اما از آن سال به بعد به تدريج به 5 روز در هفته كاهش يافته است. ارتقا به كلاسهاي بالاتر در دورة ابتدايي به صورت اتوماتيك است. نسبت دانش آموزان به معلمين در دورة ابتدايي 4/19 بوده و به پايه هاي تحصيلي تفكيك نمي گردد. تعداد دانش آموزان در هر كلاس 4/28 نفر است. طبق آمار سال1999،100درصد جمعيت سني12-6سال اين مقطع را طي مي نمايند.
تعداد معلمان زن
تعداد كل معلمان
تعداد دختران ثبت نامي
تعداد كل ثبت نامي
تعدادمدارس
سال
264512
452849
4575098
9373295
24827
1990
268663
453379
4471355
9157429
24798
1991
-
-
4369221
8947226
24730
1992
278060
461729
4293958
8798082
24676
1993
276887
464431
4202583
86112106
24635
1994
263629
430958
4087655
8370246
24548
1995
262237
425714
3957411
8105629
24482
1996
برنامه هاي آموزشي(شوتوكيوايكو)
برنامه هاي آموزش ابتدايي به دروس عادي (عمومي)،آموزش اخلاق، و فعاليت‌هاي ويژه تقسيم مي‌شود .از جمله ديگر برنامه ها ميتوان از زبان ژاپني، تعليمات اجتماعي، رياضيات، علوم، آموزش زندگي ومحيط زيست،موسيقي، هنر و كاردستي، خانه سازي، و بدنسازي نام برد. برنامه آموزش مدارس ابتدايي زمان كافي براي موسيقي ،هنر و تفريحات جسماني فراهم مي‌آورد. فعاليت‌هايي ويژه نقش مهمي در برنامه كلي آموزش بازي مي‌كند و شامل فعاليت‌هايي چون كلوب‌ها،فسيتوال‌ها(جشنواره ‌هاي)در سطح مدرسه، يارقابت‌ها،مشاركت‌هاي دانش‌آموزي، وديگر فعاليت‌هاي اجرايي توسط دانش‌آموزان مي‌باشد.
معلمان ميزان قابل توجهي از وقت خود را صرف سازماندهي و حضور در فعاليت‌هايي چون سفر‌هاي كلاس، نسيتوال‌هاي سالانه ورزشي وفرهنگي، و مراسم ورودي و فارغ التحصيل مي‌نمايند.(لوئيس،1995).سال رسمي تحصيلي براي دانش‌آموزان ابتدايي 35 هفته به طول مي‌انجامد هر كلاس 45 دقيقه طول مي‌كشد و بعداز بيشتر موضوعات درسي 10 دقيقه زنگ تفريح وجود دارد. تعداد زنگ‌هاي كلاس درس در هر سال با بالارفتن سطح كلاس افزايش مي‌يابد. بعنوان مثال، تعداد زنگ‌هاي كلاس اولي‌ها تا كلاس سومي ‌ها طبق برنامه زمان بندي بترتيب 850 ‚910‚ 980 مي‌باشد، درحاليكه براي كلاس‌هاي بالاتر از كلاس سوم اين برنامه 1015مي‌باشد.روزعادي مدرسه از حدود ساعت 8:30 صبح آغاز مي‌شود و كلاس‌هاحدود 3:50 بعداز ظهر پايان مي‌يابند.نشست‌هاي خودماني در شروع و خاتمه هر روز برگزارمي‌شوند و بيش از 2 ساعت در هر روزصرف زنگ تفريح،غذا و نظافت كلاس‌هاي درس و راهرو‌ها مي‌شود.طبق سنت، دانش‌آموزان روز‌هاي شنبه را نيمه وقت به مدرسه رفته‌اند (تا ساعت 12:30)، اما از آغاز بهار 1995 كودكان ژاپني دردومين وچ‌هارمين شنبه هر ماه مدرسه نداشته اند.
برنامه هاي آموزشي
ساعات درسي استاندارد در مدارس ابتدايي ژاپن
موضوعات
پايه هاي تحصيلي  
1
2
3
4
5
6
زبان ژاپني
306
315
280
280
210
210
فعاليت‌هاي زندگي
102
105
105
105
105
105
رياضي
136
175
175
175
175
175
علوم
-
-
105
105
105
105
موزيك و كاردستي و خانه سازي
136
140
140
140
210
210
تربيت بدني
102
105
105
105
105
105
آموزش اخلاق
34
35
35
35
35
35
فعاليت‌هاي ويژه
34
35
35
70
70
70
جمع
850
910
980
1015
1015
1015
منبع : مركز، سوگو، 1991
برنامه هاي درسي بنا به پايه تحصيلي
تعداد ساعات درسي اختصاص يافته به دروس دورة ابتدايي
پايه ششم
پايه پنجم
پايه چهارم
پايه سوم
پايه دوم
پايه اول
مواد درسي
210
210
280
280
315
306
زبان ژاپني
105
105
105
105
-
-
علوم اجتماعي
175
175
175
175
175
136
حساب
105
105
105
105
-
-
علوم
-
-
-
-
105
102
محيط زيست
70
70
70
70
70
68
موسيقي
70
70
70
70
70
68
نقاشي و كاردستي
70
70
-
-
-
-
خانه داري
105
105
105
105
105
102
ورزش
35
35
35
35
35
34
اخلاق
70
70
70
35
35
34
فعاليتهاي ويژه ٭
فعاليتهاي ويژه عبارتنداز : ساعتهاي مشاوره ، مناسبتهاي خاص ورزشي ، جشنها ، بازديد هاي علمي و فعاليتهاي باشگاهي
استاندارد ‌هاي آموزشي
طبق نظر معلّمان مدرسه ابتدايي ماتسو، بسياري از مدارس ابتدايي در حال طرح ريزي استاندارد‌هاي مدارس خود مطابق با برنامة آموزشي جديد منبوشو مي‌باشند.برنامة جديد آموزشي منبوشو ارزيابي مثبت (هيوكا [1] ) دانش‌آموزان را در عوض ارزيابي منتقدانه (هيوتل [2] ) ايجاب مي‌كند فضاي هيوكا اينست كه شما در جستجوي بخش خوب، مشخص كردن بخش‌هاي مورد شناخت ضروري است عقيده بر اينست كه اين مسئله به دانش‌آموزان مي‌انجامد كه نگرش‌هاي مثبت تري در مورد يادگيري را وسعت مي‌بخشند در گذشته اينگونه بود كه در محاسبه شما دانش‌آموزان را وادار مي‌كرديد تمام انواع محاسبات را انجام دهند، و آنوقت آن‌ها را بر اساس نمرات تقسيم مي‌كرديد زماني بود كه دانش‌آموزان فقط مي‌توانستند نيمي از مسائل را در يك تست مثلاً مسئله‌اي درست حلّ كنند در حال حاضر فرق كرده است با طرز فكر جديد ما هم دانش‌آموزاني را كه دقيقه براي حل مسئله مي‌خواهند مي‌شناسيم و هم آناني را كه دقيقه وقت مي‌خواهند. اين نكتة استاندارد‌هاي جديد ارزيابي است .مدرسه ابتدايي ماتسو استاندارد‌هاي خود را بر اساس برنامة آموزشي منبوشو طرح ريزي كرده و از مقياس نمره دادن سه نقطه‌اي استفاده مي‌كند استاندارد‌هاي مدارس توسط كميته ‌هاي آموزگاران ايجاد شد هشت كميته وجود داشت، يك كميته براي هر موضوع درسي موجود در برنامة آموزشي اين كميته ‌ها متني به نام گزارش ارزيابي استاندارد بوجود آوردند كه جزئيات سطوح اكتسابي مورد نياز به منظور كسب هر يك از سه نمرة حروفي A ، B و C را شرح مي‌داد.
ارزيابي تحصيلي
به علّت عدم وجود امتحان ورودي براي مدارس مقدماتي متوسطه، آموزش ابتدايي در ژاپن به جهت امتحان ورودي پايه‌ريزي نمي‌شود. يك ملّم دبستان گفت كه اگر آن‌ها دانش‌آموزان را براي امتحان آماده مي‌ساختند، هدف از آموزش ابتدايي گم مي‌شد مدارس ابتدايي دوستي هيچ كلاس فوق العاده يا تدريس ويژه‌اي براي دانش‌آموزاني فراهم نمي‌آورند كه امتحان ورودي مدارس راهنمايي خصوصي را ميدهند امّا با اين وجود، معلّمان ابتدايي ممكن است به اين دانش‌آموزان توصيه ‌هايي در مورد مطالعة در منزل (كاتي گاكوشو [3] ) ارائه دهند يا آنان را تشويق به اينكار كنند سيا ست يكي از مدارس ابتدايي شهر كيتا اينست كه مشق شب را ممنوع ميداند. امّا معلّمان از كودكان انتظار دارند كه درس آنروز را مرور كرده و درس بعدي را نيز مطالعه كنند معلّمان هم چنين موضوعاتي جهت مطالعة دانش‌آموزان داراي انگيزه پيشنهاد مي‌كنندبا وجوديكه نگراني در مورد آماده سازي دانش‌آموزان ابتدايي در امتحانات وجود ندارد. امّا معلّمان ابتدايي مكرراً از دانش‌آموزان امتحا ناتي بعمل مي‌آورند هدف از اين تست‌ها ارزيا بي دانش‌آموزان و كارآيي دروس است تست‌ها هر تا هفته يكبار توسط آموزگاران انجام ميشوند و جهت تكميل آن‌ها به دانش‌آموزان حدود دقيقه فرصت داده ميشود دانش‌آموزان در مقايسه با ديگر دانش‌آموزان و بر طبق عملكردشان در اين تست‌ها طبقه بندي نمي‌شوند، امّا به آن‌ها نمره ‌هايي معمولاً در سه مقياس (A ،B، و C) داده ميشود. آموزگاران از اين نمرات براي محاسبة نمرات ترم و براي كارنامه استفاده مي‌ كنند.ما دريافتيم كه تست‌هاي هوش استا ندارد (تست‌هاي IQ ) نيز در مدارس ژاپن اجرا مي‌شوند. در سطح ابتدايي، به‌عنوان مثال، معلّمان گزارش ميدادند كه به دانش‌آموزان كلاس‌هاي دوّم، چهارم و ششم تست‌هاي هوش گروهي داده مي‌شود. هدف از اين تست‌هاي هوش، طبق گفتة يك معلّم ابتدايي، تعيين همبستگي و ارتباط نزديك كلاس و نمرات تست‌هاي هوش جهت كمك به تعيين اينست كه آيا دانش‌آموزان با استعداد بالقوة خود عمل مي‌كنند يا نه. با اين حال، اين معلّم مؤكدّاً تصريح كرد كه او از اين تست‌هاي هوش به هيچ طريق ديگري استفاده نكرده است. اين معلّم ابتدايي اظ‌هار داشت كه نمرات تست‌هاي هوش هرگز به والدين گزارش نمي‌شوند، چون والدين دانش‌آموزان داراي نمرات بالا امكان دارد كودكان خود را به مطالعه در خانه وادارند و والدين دانش‌آموزان با نمرات پايين امكان دارد ناراحت شوند .
توسعة آموزشي
سيستم آموزش پايه درسطح ابتدايي توسط اصلاح قانون آموزش ابتدايي در سال 1900 برقرار گرديد. در آن هنگام ،‌آموزش پايه 4 ساله بود، اما در سال 1907 تا 6 سال افزايش يافت. انصاف است بگوييم كه بنيانگذار آموزش ابتدايي اجباري موري ارينوري بود ؛ او در سياست آموزشي خود بر تحصيلات دانشگاهي تأكيد داشت. درصد كودكاني كه در مدارس ابتدايي حضور مي‌يافتند، در طول ده سال از 1890 تا 1900 به شدت افزايش پيدا كرد. علت افزايش حضور در مدرسه، صنعتي شدن كشور به شكلي روز افزون در اين دوره و آگاهي مردم از ضرورت آموزش بود. نرخ حضور در مدرسه در سال 1890، 65 درصد پسران و كمتر از 31 درصد دختران بود كه در سال 1910، اين نسبت به ترتيب تا 94 درصد و بيش از 97 درصد افزايش يافت. از آن به بعد، حضور در مدرسه به حدود 100 درصد رسيد، و در نتيجه بيسوادي از ميان رفت. صنايع كارخانه‌اي در ژاپن رشد سريعي كرد. در نتيجة جنگ جهاني اول و از دهه 10 تا دهه 20 گرايش شديدي به جهاني شدن دموكراسي در زمينة آموزش ابتدايي وجود داشت. تلاش همه جانبه آموزش نوين توسط سازمان‌هاي مختلف و تحت تأثير جنبش‌هاي معاصر در آمريكا و اروپا بشدت ادامه يافت. اگر چه در اين دوره عده‌اي خوا‌هان توسعه آموزش پايه بودند، اما اين اصلاحات آموزشي تا بعد از جنگ جهاني دوم تحقق نيافت .
آموزش معلمان
ساختار آموزشي
معلمان توسط بورد ‌هاي محلي يا منطقه‌اي استخدام مي‌شوند واز طريق مدارس روي يك جدول از قبيل تعيين شده به صورت نوبتي كارمي‌كنند. رقابت براي منصب ‌هاي آموزشي جديد اغلب شديد است و بورد‌هاي آموزشي امتحانات ورودي ومصاحباتي براي متقاضيان بالقوه برگزار مي‌كنند. معلمان جديد به محض استخدام نياز دارند، جلسات مختلف آموزش در حين خدمت را در طول اولين سال بودن در سيستم آموزش تجربه كنند. حقوق آنان توسط محليت، نوع مدرسه، سابقه خدمت، و سمت آن‌ها در مدرسه تعيين مي‌شود. مديران و معاونين از رديف معلمان به استخدام در مي‌آيند ومعمولاً 15 تا 20 سال در كلاس درس آموزش داده اند.از نظر تأمين پرسنل، مدارس ژاپن اصولاً مؤسساتي هستند كه توسط معلمان اداره مي‌شوند. وظايف مديريتي در ميان معلمان ارشد واز طريق سيستمي از كميته ‌هاي نظارت كننده بر تمام وظايف مدرسه بخش مي‌شود. معلمان نيز توسط سطح كلاس سازماندهي مي‌شوند ،و اين كميته ‌هاي در سطح كلاس مسئول برنامه ريزي واجراي برنامه آموزشي سالانه و نيز سازماندهي رويداد‌هاي خارج از برنامه درسي براي آن كلاس مي‌باشند.
مدرك مورد نياز جهت تدريس در سطوح مختلف آموزشي
. پيش دبستاني : -
. ابتدايي : پايان دورة كارشناسي در رشته آموزش ابتدايي يا پايان دورة كارداني كالج تربيت معلم
. دورة مقدماتي متوسطه : پايان دورة كارشناسي
. دورة تكميلي متوسطه : پايان دورة كارشناسي يا كارشناسي ارشد
برنامه هاي آموزشي
حداكثر
حداقل
حداكثر
حداقل
مربيان
47
23
28
8
مربيان دورة پيش دبستاني
53
27
30
10
معلمان دورة ابتدايي
31
15
52
20
معلمان دورة مقدماتي متوسطه
31
19
52
-
معلمان دورة تكميليمتوسطه
الگو‌هاي معلمي
آموزگاران معمولاً بايد حداقل 8 ساعت در روز در مدرسه باشند، و اغلب ساعات بيشتري را در برنامه ريزي، نشست با آموزگاران ديگر،نصيحت دانش‌آموزان و يا معاشرت با آنان مي‌گذرانند. معلّمان گزارش داده‌اند كه بيشتر كار آنان درمدرسه انجام مي‌شود، عاملي كه ا حساس مي‌كردند مربوط به جّو عمومي دانشجويي مي‌باشند.معلّمان و مديران ژاپني‌ محّل كار خود را بعنوان جوامع نزديك بهم بافته‌اي توصيف مي‌نمايند كه در آن تحصيل كرده ‌ها به سهولت اطلاعات و تجربيات آموزش را با هم در ميان مي‌گذارند .اين احساس قوي اجتماعي بنظر ميرسد بر چگونگي ديد گاه آموزگاران و برخورد آنان با اخلا گيري‌هاي دانش‌آموزان تأثير بگذارد .
آموزگاران اوّلين كساني هستند كه مي‌توانند نظم را در كلاس درس خودماني خود برقرار سازند، امّا در صورت جّدي بودن مشكلات، آن‌ها مي‌توانند ديگر آموزگاران، آموزگار بالاترين سطح يا مديران را به حمايت بطلبند. تعداد كمي از معلّمان احساس اضطراب يا نگراني خود در مورد رفتار دانش‌آموزان را گزارش كرده‌اند .آموزگاران در تمامي سطوح، هدف از آموزش را رهنمون كردن دانش‌آموزان براي انسانهايي پيشرفته تر از آن‌ها ساختن مي‌بينند. آموزگاران كلوب‌هاي دانشجويي را سازماندهي بر آن‌ها و نظارت مي‌كنند و به هماهنگ سازي رويدا‌هاي در سطح مدرسه كمك مي‌نمايند. معلّمان بويژه در سطح ابتدايي تأكيد دارند كه نقش آنان بهبود كلّي آموزش كودكان بوده است، نه فراهم آوردن آموزش علمي صرف براي آنان .
معلّمان ژاپني و والدين تأكيد زيادي بر اصول اوّليه يادگيري دارند.هنر، موسيقي و آموزش جسماني نقش مهمي در برنامة عمومي آموزشي بازي مي‌كنند كودكان ميزان زيادي وقت صرف برنامه ريزي آماده سازي و شركت در رويداد ‌هاي سالانة در سطح مدرسه مي‌كنند كه ارتباط مستقيم با موفقيت‌هاي علمي ندارند .واژة تحصيل، يك سري معاني گسترده تري در شرايط ژاپن دارد تا در آمريكا. تحصيل، آنطوركه يك مادر به زبان مي‌آورد، وظيفه‌اي مادام العمر است. فرد مي‌آموزد كه چگونه يك همسر، مادر، همكار، و شايد حتّي يك بازنشسته باشد.به عقيدة معلمين،ايجاد نگرش مثبت درمورد تحصيل در سال‌هاي اوليه،حياتي تر از موفقيت‌هاي علمي و اجتماعي بعدي مي‌باشد.معلّمان و والدين بسياري از مشكلات اساسي دانش‌آموزان همچون تنفّر از رياضي و علوم، فقدان خلاقيّت، امتناع از تحصيل، و خشونت را با شكست‌هاي اوليه در آموزش كودكان مرتبط ميدانند. به اعتقاد تحصيلكرده ‌هاي ژاپني، اگر كودكان در شناخت در مورد دنياي خود هيجان زده شوند، به تقيب مطالعات خود در سال‌هاي بعد ادامه مي‌دهند. و از آن به بعد به تعبير كلّي، دانش‌آموزاني داراي انگيزش خواهند شد .از سال‌هاي اوليه به بعد، به كود كان ژاپني آموخته مي‌شود كه در گروه‌هاي كوچك ( han) و همزمان بعنوان همشاگردي، همكلاسي، و اعضاء كلّ كلاس كار كنند. اين لايه ‌هاي چندگانه گروه وابسته بنظر مي‌رسد حسي قوي از اتحاد باكلاس ايجاد مي‌كند. شخص دانش‌آموز كمتر بخاطر پيشرفت‌هاي شخصي خود شناخته ميشود تا ارتباطات و مشاركت‌هايي كه باگروه، كلاس، سط‍ح، يا مدرسه داشته است .تحصيل كرده ‌هاي ژاپني هم چنين برعلائق كودكان متوسط و پايين تر از متوسط توجه نشان ميدهند.معلّمان تأكيد جزئي بر قابليت‌هاي ذاتي دارند، و اغلب معلّمان مدارس ابتدايي از راه خود فراتر ميروند تا استعداد را فداي علاقه و تلاش نمايند.از واژة تفاوت‌هاي استدادي ( نوريوكوسا ) معمولاً احتراز مي‌شود و تفاوت در سطوح حاكي از مهارت (شوجوكودو ) ارجحيت دارد.اين رجحان نشان دهندة اين واقعيت است كه معلمين ژاپني عميقاً نگران تقسيم كودكان بر اساس استعداد آن‌ها مي‌باشند. يك دليل عدم استفاده از گروه بندي بر اساس استعداد آن‌ها ميباشند. يك دليل عدم استفاده از گروه بندي بر اساس استعداد از طرف معلّمان اينست كه اين كار به كودكان از نظر احساسي چنان صدمه مي‌زند كه آن‌ها انگيزة خود براي تحصيل را از دست مي‌دهند. معلّمان ژاپني اعتقاد دارند كه انگيزة كودك نقطة عطف موفقيّت اوست و تمام كودكان با تشويق مناسب قادر به كسب مهارت و استادي در برنامه ‌هاي آموزشي مي‌باشند.معلّمان ژاپني معمولاً مطرح شدن تفاوت‌هاي استعدادي را در نتيجة پرورش نيافتن ودر پيشينة خانوادگي مي‌بينند. معلّمان استعداد ‌ها را ذلتي در نظرنمي‌گيرند، بلكه فكرمي‌كنند كه قابليت‌ها بايد از طريق تلاش فردي اكتساب گرفته شوند. باستثناء دانش‌آموزاني با معلوليت‌هاي آشكارا قابل تشخيص، معلّمان تمام دانش‌آموزان را قادر به موفقّيت درمدرسه مي‌بينند. از تلاش فردي اغلب بعنوان منبع و منشاء موفقيّت و استعداد با لا ياد مي‌شد.
افرادبرخوردار از« ذهن قوي »نشان ميدهند، يا كساني كه انگيزة قوي دارند دانش‌آموزاني در نظر گرفته ميشوند كه در رياضي، علوم، و ديگر زمينه ‌ها عالي خواهند بود. آنچه كه اغلب اين افراد را از ديگر همكلاسي‌هايشان متمايزمي‌سازد نوع روابط اوليه خانوادگي آن‌ها و تأثيراتي است كه با رشد كودك اين روابط اوليه برجا مي‌گذارند. دانش‌آموزاني كه اجتماعي نيستند، پيش از ديگر دانش‌آموزان « كفگيرشان به ته ديگ ميرسد » و درنتيجه، عقب ترمي‌مانند و كمتر درگير امور مدرسه ميشوند .انگيزه بعنوان ويژگي‌اي در نظر گرفته ميشود كه آموزگاران مي‌توانند به شكل فعّال با تشويق كودك به مطالعه موارد مورد علاقه اش دراو پرورش دهند، و از اين طريق حس هيجان و كسب مهارت كودك را عميق سازند، زماني كه اين وابستگي به مدرسه و فعاليّت‌هاي كلاسي بوجود بيايد، علاقه به ياد گيري يا مطالعه به طور جدّي در ذهن يا روح كودك ريشه خواهد گرفت .برنامه ‌هاي ويژة تيزهوشان يا برنامه ‌هايي كه به كودكان اجازه ميدهد به ميزان متفاوتي رشد كنند، در مدارس ابتدايي و راهنمايي دولتي ژاپن تقريباً ناشناخته هستند. با اين وجود، جوكو Juku، فرصت‌هاي مشابهي را درخارج از مدرسه فراهم مي‌آورد، ضبط نمره، و ناديده گرفتن نمرات وجود ندارد، با اين حال، تقريباً تمام مدارس ابتدايي و مقدماتي متوسطه ژاپن كلاس‌هاي ويژه‌اي دارند كه اغلب اسامي‌جذّاب همچون « كوهستان سبز » به آن‌ها داده شده ودر اين كلاس‌ها به دانش‌آموزان با معلوليت‌هاي جّدي،جدا از ديگر بچه ‌ها آموزش داده ميشود. برنامة آموزشي اين كلاس‌ها آسانتر از برنامه ايست كه در كلاس‌هاي اصلي اجرا ميشود، دانش‌آموزان بندرت با همتا‌هاي خود در روند اصلي ارتباط برقرارمي‌كنند.با وجود يكه ايده آل اصلي ژاپني ‌ها براي به حساب آمدن است، امّا محدوديت‌هاي آشكاري در مورد اين مشمول وجود دارد. در طول سال‌هاي تحصيل اجباري، فقط دانش‌آموزاني با معلوليت‌هاي جّدي خارج از روند اصلي نگه داشته مي‌شوند. با اين همه، به هنگام ورود به دبيرستان تمام دانش‌آموزان بر اساس نمره ‌هاي امتحان ورودي در دوره ‌هاي مختلف دبيرستان رده بندي مي‌شوند .
نرخ كادر آموزشي وغيرآموزشي زاپن نسبت به ساير كشورها برمبناي درصد طي سال 1992  
كادر آموزشي
كادر غيرآموزشي
كشورها
ابتدايي ومتوسطه
آموزش عالي
ابتدايي ومتوسطه
آموزش عالي
فرانسه
4/2
4/0
3/3
--
آلمان
6/1
6/0
4/2
--
ايتاليا
5/3
1/0
2/4
4/0
ژاپن
7/1
4/0
4/3
(6)
انگلستان
2/2
3/0
5/2
-
امريكا
2/2
5/0
7/2
8/0
استراليا
3/2
6/0
9/2
3/0
اتريش
5/3
5/0
8/3
-
بلژيك
8/3
3/0
8/4
6/0
جمهوري چك
4/2
3/0
5/3
7/0
دانمارك
7/2
2/0
3/3
6/1
فنلاند
-
-
1/3
-
مجارستان
5/3
4/0
2/4
6
ايرلند
8/2
4/0
4/2
-
هلند
8/1
4/0
3/3
-
نيوزلند
3/2
5/0
3/3
-
اسپانيا
6/2
4/0
3/3
-
سوئد
3/2
-
-
-
تركيه
5/2
2/0
2/2
-
آموزش معلمين ابتدايي
با اينكه بعضي از معلمان مدارس ابتدايي در دانشگاههاي خصوصي و مدارس عالي تربيت مي شوند ، امّا اغلب آنان در دوره هاي 4 ساله دانشگاههاي ملي دوره مي بينند .اغلب معلمان مدارس ابتدايي دردانشگاه‌هاي ملي و دردوره ‌هاي 4 ساله ليسانس تربيت مي‌شوند، اما با اين وجود برخي از آن‌ها در دانشگاه‌هاي خصوصي و مدارس عالي تعليم داده ميشوند.
آموزش معلمين متوسطه
معلمان مدارس راهنمايي اساساً دوره ‌هاي 4 سالة اين ليسانس را برميدارند، در حاليكه معلمان دبيرستان ضرورت دارد دوره ‌هاي ليسانس و فوق ليسانس هر دو را بردارند.
آموزش اساتيد دانشگاهي
براي معلمان مؤسسات آموزش عالي هيچ نظام مدركي وجود ندارد. شرايط لازم براي استادان دانشگاه‌ها (بانضمام دانشكده ‌هاي كارشناسي )، مدارس عالي، و دانشكده ‌هاي فني در احكام وزارت آموزش، علوم و فرهنگ، تحت عناوين « استاندارد‌هاي تاسيس مدارس عالي » و استاندار‌هاي تاسيس شده دانشكده ‌هاي فني معين مي‌شود.
نهادهاي حمايتي
نهادهاي حمايتي غيردولتي
استاندارد بالاي آموزشي در ژاپن، در كلّ نا برابريهاي گوناگوني را پنهان ميسازد، به منظور تلاش براي اين موارد و نزديك شدن به هدف تسلوي كامل فرصتهاي آموزشي براي همة معلّمان جهت مطالعه و بررسي مشكلات جاري آموزش گروههايي را سازماندهي مي كنند.
ميزان وماهيت سازمانهاي آموزشي غيردولتي بسيار متفاوت است.برخي درمقياس فراگير عمل مي كنند، درحاليكه ديگران فقط در چارچوب يك مدرسه قرار مي گيرند اين ميزان هرچه كه باشد آموزگاران اصول آموزشي مطابق تجربيات خود دركنفرانسهاي سالانة مطالعات ملّي ، در گردهماييهايي گروهي مطالعات محلّي ، يا دربولتن هاي اطلاعاتي ارائه مي دهند.مطالعات انجام شده توسط آموزگاران تأثير قابل توجهي درآموزش ژاپن دارد.در بيشتر موارد،حمايت مالي از اين سازمانها توسط شهريه هاي پرداختي توسط اعضاء صورت ميگيرد.يكي از سازمانهاي آموزشي غير دولتي ، اتحادية آموزگاران ژاپن مي باشد. اين سازمان بعنوان بخشي از تلاش خود براي ارتقاء حقوق و بهبود شرايط اقتصادي آموزگاران ، كنفرانسهاي سالانه مطالعات فراگير را برگزارمي كند ، كه در آن نمايندگان Prefectural مشكلات قبلي خود كه در گروههاي مطالعاتي محدودةPrefecture آنان مورد بحث و بررسي قرار گرفته است را ارائه مي دهند.سازمانهاي آموزشي غير دولتي هم چنين شامل سازمانهاي مطالعاتي مستقل آموزگاران مي باشند ، كه اعضاي آن مطالعات علمي در مورد شرايط كلّي آموزش يا درمورد مشكلات گوناگوني چون روشهاي تدريس ، توسعة برنامه هاي آموزشي يا مشاورة دانش آموزان را با هدف تلاش جهت بهبود آموزش اجرايي مدارس متّقبل مي شوند.موضوعات درسي در برگيرندة ژاپني ، تاريخ ، جغرافيا ، رياضيات ، علوم طبيعي ، تكنولوژي ، انگليسي ، هنرهاي زيبا ، موسيقي ، ژيمناستيك ، آموزش بهداشت ، و آموزش معلولان مي باشد .
شرايط پذيرش
پيش نيازهاي گواهينامه آموزگاري براي استخدام بعنوان مربي كودكستان يا تدريس در مقاطع ابتدايي و مقدماتي و تكميلي متوسطه تأسيس شده توسط دولت يا نهادهاي دولتي، گواهينامه معلمي مورد نياز است. گواهينامه معلمي بر اساس استانداردهاي وضع شده توسط مقامات ملي اهدا مي شود. دانشجوياني كه تمايل دارند معلم مقاطع ابتدايي و مقدماتي و تكميلي متوسطه شوند، بعنوان قانون بايد در كالج، دانشگاه يا مدرسه عالي دوره ببينند.علاوه بر دانشگاههاي ليسانس، تعدادي از كالج ها، دانشگاهها و مدارس عالي دوره هاي لازم جهت قادر سازي دانش آموزان به كسب پروانه معلمي را ارائه مي دهند.
گواهينامه هاي جدا گانه اي براي معلمان مقاطع ابتدايي و مقدماتي و تكميلي متوسطه وجود دارند.هر گواهينامه اي به پيشرفته، و درجه يك و دو تقسيم ميشود.جهت كسب گواهينامه معلمي، متقاضي بايد مدرك پيشرفته را دريافت كند. واحد هاي لازم اين سه دوره مختلف عبارتند از:
. صلاحيت تحصيلي مقدماتي
. گذراندن دوره هاي تدريس ويژه
. گذراندن دوره هاي حرفه اي شامل تمرين تدريس به دانش آموزان
تمرين تدريس به دانش آموز به مدت 2يا3 هفته در مدارس تحت پوشش دانشگاه يا مدارس عالي يا مدارسي كه بنا به تقاضاي دانشگاهها يا مدارس عالي جهت پذيرش معلمان مبتدي معين شده اند، به مورد اجرا گذاشته مي شود. در طول اين دوره، دانشجويان با شركت در اداره مدرسه، حضور دروس بي اهميت به كودكان و دانش آموزان در مورد فعاليتهاي گوناگون مدرسه آموزش ميبينند.يك دانشجو پس ازكسب مدركي شامل واحد هاي مورد نياز، تقاضانامه دريافت گواهينامه معلمي را ارائه مي دهد، در اين مورد كه خواهان حضور در بورد آموزشي دانشكده، دانشگاه يا مدرسه عالي خود مي باشد بورد آموزش در پاسخ به تقاضا نامه معتبر، گواهينامه معلمي را اعطا ميكند.از اين روگواهي معلمي اعطا شده به اين طريق درسراسر ژاپن معتبر مي باشد.متقاضيان حتي پس از دريافت پروانه معلمي هم نمينوانند به طور خودكار آموزگار شوند. دارندگان پروانه معلمي يا آنان كه قبلاً اين مدرك را داشته اند اگر بخواهند در مدارس دولتي يامحلي كار كنند بايد در امتحان برگزار شده توسط بورد آموزشي منطقه مورد درخواست خود شركت جويند و در آن قبول شوند. كسانيكه دراين امتحان موفق مي شوند از سال بعد واجد شرايط تدريس درمدارس عمومي ميباشند، اما از نظر رسمي فقط در محلي استخدام مي شوند كه جاي خالي وجود داشته باشد يا به معلم اضافي نيازدارند. درمورديكه جاي خالي وجود ندارد ، شرايط ذكر شده در بالا فقط براي دوازده ماه اعتبار دارد. از اين رو پس از گذشت يك سال، يكبار ديگربايد در اين آزمون شركت جويند تا مجددا واجد شرايط گردند .
آموزش زبان ژاپني
ژاپن تعداد قابل قبولي درمدرسه زبان ژاپني دارد، كه بيشتر آن‌ها در توكيو قرار دارند. كيفيت آن‌ها بسيار متفاوت مي‌باشد، با وجودي كه بدنة دانشجويي بيشتر آن‌ها اين گونه نيست. تقريباً تمام دانشجويان خارجي درژاپن چيني يا كره‌اي هستند. با توجه به دشواري يادگيري زبان ژاپني براي كساني كه درديگر محيط‌هاي زباني بزرگ شده اند، اين مسئله زياد تعجب آورنيست. با اين وجود، افزايش تعداد خارجيان از سراسرجهان نشان دهندة علاقه به يادگيري زبان ژاپني وحضور در دانشگاه‌هاي آن است. و اين تأثير سالمي برسيستم آموزش زبان ژاپن گذاشته است و به ميزان اندكي استاندارد‌ها را بالا برده است.
دوره هاي آموزشي
دوره هاي زبان ژاپني به شرح ذيل توسط مركز آموزش دانشجويان بين المللي اجرا مي شوند:
. برنامة آموزش زبان ژاپني درسطح دانشگاهي
اين برنامة زبان ژاپني مختص دانشجويان همةملل و محققان عضو دانشگاه مي باشد.
دوره ها ازسطح مقدماتي تا پيشرفته ميباشند.اين دوره ها عموماً از ماه اوريل تا جولاي و يا ازاكتبر تا ژانويه سال بعد برگزارميشوند.علاوه براين دوره هاي عادي و دوره هاي فشرده اي كه در آنها دانشجويان بين 5 تا 7ساعت در روز مطالعه مي كنند درتعطيلات بهار و تابستان برگزارميشوند.بايد توجه داشت كه اين دوره ها رايگان هستند و مدرك دانشگاهي اعطا نمي كنند .آنهايي كه به ملعحق شدن به اين برنامه علاقه مند هستند بايد تا مؤعد مقرر شده در تابلوي اعلانات مدارس ثبت نام نموده، و در امتحان كتبي تعيين سطح شركت كنند.ازمتقاضيان هم نوعي كارت شناسايي كه مؤيد عضويت آنها در دانشگاه باشد درخواست مي شود.
. دورة ويزه آموزش زبان ژاپني
اين دوره ويزه درياقت كنندگان بورسيه دولت ژاپن (Monbusho) مي باشدكه دردانشگاه نا گويا Nogoya يا دانشگاههاي ملي مجاور پذيرفته شده اند تا درتحقيقات سطح كارشناسي يا برنامه هاي تربيت معلّم شركت كنند.اين دوره 6 ماهه است كه زبان ژاپني كاربردي مورد نياز زندگي روزمرّه و نيز مقدمات ژاپني مورد لزوم حوزه هاي تحقيقاتي تخصّص را شامل مي شود.اين دوره دو بار در سال ازآوريل تا سپتامبر و يكبار ديگر ازاكتبر تا مارس سال بعد ارائه مي شود.هر ترم شامل 16 هفته آموزش فشردة زبان ژاپني مي باشد.
. دورة آموزش زبان و فرهنگ ژاپني
اين دورة يكساله براي دانشجويان زبان و فرهنگ ژاپني طراحي شده و از اكتبر تا سپتامبر سال بعد ارائه ميشود.اين دوره كاملاً به زبان ژاپني آموزش ميدهد و شامل 31 هفته آموزش مي باشد.افزايش تبحّر دانشجويان در زبان ژاپني، آگاهي ازموضوعات جاري مربوط به ژاپن و آگاهي ازفرهنگ ژاپن مورد تأكيد ميباشد.ازدانشجويان هم چنين انتظار ميرود گزارش تحقيقاتي درمورد موضوعي به زبان ژاپني تهيه و ارائه نمايند. پيش بيني ميشود كه دانشجويان به دوره هاي دانشكدة محل تحصيل خود در دومين ترم رسيدگي كنند.
. كلاسهاي زبان ژاپني ويزه دانشجويان دورة كارشناسي بين المللي
كلاسهاي پيشرفتة ژاپني در اولين و دومين سال به دانشجويان ارائه ميشود. اين كلاسها به منظوربهبود مهارتهاي زبان ژاپني لازم جهت تحصيلات دانشگاهي دانشجويان ارائه مي شود و موضوعاتي چون خواندن متون تخصّصي ، نوشتن گزارشات ، ارائة خطابه و عرضة آن در سمينار را شامل ميشود. دانشجويان در هفته 4 تا 6 ساعت در اين كلاسها حضور مي يابند و مدرك دانشگاهي دريافت مي دارند.
. دوره زبان ژاپني NUPACE
اين دوره ، با بهره جويي از برنامة تبادل كوتاه مدت توسط AIEJ(انجمن بين المللي آموزش ژاپني) ارائه ميشود و كلاسهاي زبان ژاپني را در سه سطح و بر اساس تبادل بورسيه 12 ـ 6 ماهه به دانشگاه ناگويا ارائه مي دهد.
 
معضلات آ موزشي
برخي از مشكلات آموزشي كه ژاپن در حال حاضر با آن‌ها روبروست، در زير مورد بحث قرار مي‌گيرند. برخي فقط مختص ژاپن هستند، در حاليكه برخي ديگر در ساير كشور‌ها نيز معمول هستند. چشمگيرترين آن‌ها در اينجا يك به يك ذكرمي‌شوند اما در واقع، همه به هم مربوط مي‌باشند و درحال حاضر به طور جدي مورد توجه قرار گرفته اند.
. رشد اقتصادي بالا در طول دهة 1960 و تغييرات اجتماعي ايجاد شده توسط آن، عنصر رقابتي در امتحانات ورودي دانشگاه و تكميلي متوسطه را تشديد نموده و به تغيير معناي واضح روند آموزش انجاميد. تأكيد شديد بر امتحانات ورودي و در نتيجة تشديد رقابت به منظور جايگزيني در دانشگاه‌هاي درجه يك ژاپن، به عنوان ابزاري جهت يافتن شغل پس از فارغ التحصيلي متجلي مي‌شود. از اين رو امتحانات بر شيوه‌هاي آموزشي والدين و معلمان تسلط يافته اند. اخيراً برخي از والدين به منظور تلاش جهت تضمين كسب شغل مطلوب براي كودكانشان، كودكان پيش دبستاني خود را به مدارس ويژه ميفرستند، يا معلم خصوصي استخدام مي‌كنند تا زمينه را براي امتحانات آينده هموار كنند. و به اين وسيله اميد دارند شانس آن‌ها را در ورود به دانشگاه هاي معتبر وصاحب نام افزايش دهند.طي سال‌هاي اخير شاهد رشد امتحان ورودي صنايع همچون مدارس مخصوص آمادگي امتحان ( و نيز مدارس هنر، موسيقي، ورزش و غيره)، و افزايش سالانة سهم هزينه ‌هاي آموزشي در كل بودجه خانواده مشهود بوده است.مشكل ديگري كه مربوط به اين مسئله است، افزايش تعداد كودكاني است كه قادر به تحمل كلاس خود در مدرسه نيستند. به منظور كنار آمدن با مشكلاتي از اين قبيل، در ميان مربيان حركتي به منظور داشتن آزادي عمل بيشتر در برنامة درسي و اصلاح سيستم رده بندي و ارزيابي در حال بررسي است.
. مشكل ديگر آموزش كه ناشي از رشد اقتصادي بالامي‌باشد، پديدة باصطلاح يوگامي يعني تغيير معنا و تحريف رشد كودكان مي‌باشد. اين مسئله از دهة 1970 مشكل اجتماعي شده است. از جمله علل اصلي بروز چنين وضعيتي ميتوان ازنقش عمدة فرهنگ ارتباط جمعي، خانواده ‌هايي كه در آن‌ها هر دو والد كار مي‌كنند، مشكلات ترافيكي، فرو پاشي محيط زيست و غيره نام برد. افزايش چشمگيري در تعداد كودكاني كه از atatxia غير ارادي يا مشكلات رواني ژنتيكي همچون شكايت از سردرد، خميازه حتي صبح ‌ها، و خشم سريع و احساس بيهودگي و پوچي حاد رنج مي‌برند وجود دارد. گرايشات ذاتي ذهني و يا جسمي از اين نوع مشكل جدي آموزش شده است. البته اين گونه مشكلات رابطه نزديكي با طريقي دارد كه حوزة فعلي آموزش از آن طريق تحت الشعاع توجه به امتحانات ورودي رقابتي قرار گرفته است. با اين حال، بسياري از مشكلات به طور خالص، مشكلات آموزشي نيستند، بلكه به صورتي گسترده تر ريشه در محيط اجتماعي و فرهنگي دارند.همزمان، به رويداد‌هاي بزهكاري نوجوانان و رفتار‌هاي غير عادي آنان توجه زيادي شده است. نرخ اخير بزهكاري نوجوانان در سال 1983 در اوج بوده است، و پس از آن به آرامي رو به كاهش نهاده است، اما هنوز بالاست. دزدي، روسپي گري، استفاده از مواد مخدر محرك، و حوادث مسموم كننده، افزايش سريعي را نشان مي‌دهد، و سن بزهكاري پايين تر و پايين تر آمده است. از اواخر دهة 70، خشونت توسط جوانان در مدرسه، و درخانه نيز افزايش يافته است. ترس از مدرسه، فرار از مدرسه، و ارعاب كودكان ضعيفتر نيز حادتر شده است. اين ضرورتي آشكار براي مدارس و جوامع است كه با هم براي يافتن راه حل مشكلاتي چون تأكيد زياد بر امتحانات ورودي و زوال استعداد تحصيلي و نيز مشكلات ناشي از تغييرات زندگي و محيط فرهنگي كودكان و پايين آمدن توانايي تحصيلي در چارچوب خانواده و جامعه كار كنند.
. سيستم فعلي نمي‌تواند جوابگوي تقاضا‌هاي فعلي والدين براي آموزش پيش دبستاني باشد. اگر چه نقطه نظري وجود دارد كه سن آموزش پايه تا يك سال پايين بيايد، اما درحال حاضر برنامه‌اي براي چنين تغييري وجود ندارد. تركيبي ازعوامل گوناگون وجود دارند كه باعث تقاضاي تسهيلات بيشتر آموزش پيش دبستاني مي‌شوند. بيشتر والدين مي‌خواهند كودكانشان از نظرعقلاني در زندگي زودتر رشد كنند تا براي ورود به امتحانات آماده شوند، و معلمان نيز بر اهميت آموزش هوشمندانه و آموزش گروهي در سال‌هاي اوليه اصرارمي‌ورزند. نگراني و انگيزة والدين براي آموزش كودكانشان نتيجة برنامه ريزي خانوادگي است كه هدف آن فرزند كمتر و تربيت تا حد ممكن خوب آنان مي‌باشد. بيشتر مادران كارمند هم به دنبال فرصت‌هاي مناسب آموزشي براي كودكان پيش دبستاني خود هستند. تسهيلات آموزشي پيش دبستاني فعلي شامل كودكستان‌هاي تحت حمايت وزارت آموزش و مراكز نگهداري روزانه تحت سرپرستي وزارت رفاه و بهداشت مي‌باشند. با اين حال، چون تسهيلات مراقبتي و آموزشي نوزادان هنوز براي برآوردن تقاضا‌ها كافي نيست، والديني هستند كه بايد نوزادان خود را به كودكستان‌ها يا مراكزخصوصي مراقبتي كودكان بسپارند.
. آنهايي كه نگران دورة پاياني آموزش متوسطه (دبيرستان) بودند نيز به دنبال راه‌هايي هستند تا با شرايط ايجاد شده بر اثر درصد بسيار بالاي دانش‌آموزان راهي دبيرستان كنار بيايند. در سال 1976، 6/92 درصد دانش‌آموزان ژاپني در دبيرستان حضورمي‌يافتند. در دهة 60، وزارت آموزش سياستي را پذيرفت كه تأكيد ويژه‌اي بر توسعة تسهيلات آموزش حرفه‌اي براي تربيت دانش‌آموزان و رشدمهارت‌هاي مورد لزوم شغل‌هاي صنعتي دارد. با اين حال، تعداد دانش‌آموزاني كه به مراكز تكميلي متوسطه مي‌روند بيش ازحد انتظار بالا رفت. همزمان، بسياري از معلمان اصرار داشتند كه به تمام متقاضيان خوا‌هان ورود به مراكز تكميلي متوسطه اجازه داده شود وارد اين مراكز شوند. آن‌ها تصريح مي‌كردند كه بر آموزش عمومي در سطح تكميلي متوسطه بايد تأكيد شود و خوا‌هان تأسيس دبيرستان‌هاي بيشتر و تسهيلات وتجهيزات گسترده و بهبود يافتة آموزشي بودند. نرخ ورودي‌هاي مراكز تكميلي متوسطه در تكميل دوران مقدماتي متوسطه در ماه مارس 1996، 8/96 درصد بوده است.در حال حاضر( نيم دهة 1990)، ورود به دبيرستان به عنوان ابزار ارزيابي هوش و استعداد مورد استفاده قرار مي‌گيرد، و در نتيجة تشديد قوانين مدرسه، تأكيد بيش از حد بر كارنامه، و طبقه بندي با استفاده از فرمول سيستم منحني، آموزش مقدماتي متوسطه دارد وارونه جلوه داده مي‌شود. براي مواجهه با اين مشكلات، دواير غير دولتي در عوض تأكيد بر امتحانات، به آموزش عمومي اهميت مي‌دهند، و تلاش ميكنند به جاي سيستم منحني جديد، استاندارد جديدي براي گروه بندي ايجاد كنند و در حال بررسي امكان ارائة آموزش متوسطه يكپارچه و پيوسته به جاي تقسيم فعلي به راهنمايي ودبيرستان هستند.
. در زمينة آموزش معلولان، براي بسياري از كودكان معلول جسمي و ذهني آموزش عادي تأمين نشده است. قبل از جنگ جهاني تقاضا براي آموزش اجباري كودكان معلول وجود داشت. از زمان جنگ، جنبش تلاش‌هاي زيادي كرد و حمايت همه جانبه‌اي از سوي معلمان دريافت نمود. در سال 1979 مقرر شد كه آموزش پايه استثنايي به مورد اجرا گذاشته شود، با اين حال، هنوز مشكلات زيادي وجود دارد كه بايد در روند اجرا حل شوند. يكي از اين عوامل، مقرراتي است كه هنوز والدين را از اجبار فرستادن فرزندان معلول خود به مدرسه معذورمي‌دارد، به اين علت كه احساس مي‌كنند فايده‌اي ندارد و مدرسه ممكن است تمايلي به پذيرش اين كودكان نداشته باشد. دولت‌هاي محلي با اين مشكل آموزش اجباري پايه استثنايي به انحاء مختلف سر و كار دارند. نياز فوري براي مشاهدة طولاني مدت كلاس‌هاي آموزش ويژه و نيز بحثي كامل ميان والدين، معلمان و متخصصان وجود دارد تا سيستمي بنا نهاده شود كه كودكان معلول بيشتري را تشويق به حضور در مدرسه كند، و مدارس بيشتري هم براي كودكان معلول تأسيس شود.به علاوه، مشكل مشاورة كودكان معلول، پس از تكميل آموزش پايه و هنگام تصميم گيري در مورد آينده وجود دارد. كودكاني كه نمي‌توانند وارد دبيرستان شوند، يا كساني كه قادر به پيدا كردن كاري مناسب نيستند، ممكن است مهارت‌هاي را كه در طول تحصيل كسب كرده‌اند از دست بدهند و نتوانند از فرصت‌هايي كه در پيش رو دارند براي كسب مهارت سود جويند. سال 1981 سال جهاني معلولين بود، اما هنوز ضرورتي عاجل براي تضمين هر چه سريع تر آموزش معلولان وجود دارد.
. بعد از جنگ جهاني در حوزة آموزش عالي، تعداد دانشگاه‌ها بشدت افزايش يافت. در سال 1998، دانشگاه‌هاي چهارساله تقريباً 604 دانشگاه شد، و تعداد كل دانشجويان 7/2 ميليون بود. كالج‌هاي دو ساله، بيش از 588 و تعداد دانشجويان تقريباً 825/416 نفر بود. با اين حال، دانشگاه‌هاي زيادي هستند كه بر آموزش عمومي تأكيد دارند و تسهيلات آموزشي ضعيفي دارند. دانشگاه‌هاي خصوصي به ويژه و در كل با وجود شهريه نسبتاً بالاي خود، در زمينه ‌هايي چون مطالب،نسبت كادر آموزشي به دانشجو،و غيره به استاندارد دانشگاه‌ها كه به طور ثابت پس از جنگ جهاني دوم افزايش يافته بود، در طول دورة پنج ساله كه شروع آن 1977 بود، افت موقتي داشت كه نشان از شهرت فعلي مدارس بازرگاني بعد از متوسطه و حرفه‌اي داشت و شايد عكس العمل نسبت به فشار‌هاي رواني مربوط به امتحان ورودي دانشگاه‌هاي ملي و تحت پوشش شهرداري را منعكس مي‌نمود. با اين حال، از آن به بعد، اين تعداد سالانه افزايش يافت. در سال 1998، 7/40 درصد دانش‌آموزان فارغ التحصيل دبيرستان راهي دانشگاه شدند، در حالي كه 4/54 درصد فرم تقاضانامه به دانشگاه‌ها و مدارس عالي فرستاده بودند. اينكه آيا ژاپن در 50 سال پس از جنگ ميتواند به عنوان نمونه اي براي بهبود آموزش در ديگر كشور‌ها مطرح گردد مورد ترديد است. با اين حال، مشكلات فعلي ژاپن در اين زمينه، ممكن است در ديگر كشور‌هاي صنعتي هم روي دهد بودجه و هزينه هاي آموزشي
هزينه هاي آموزشي ،درطول چنددهه گذشته بويژه درسطوح ابتدايي ومقدماتي متوسطه(آموزش پايه) به سرعت روبه افزايش بوده است .
كل هزينه هاي آموزشي درسال 1996،تا1404480397ميليون ين افزايش يافته است.
بودجه جاري آموزشي
كل بودجه دولت ملي براي سال مالي 1998بالغ بر77066902ميليون ين بوده است .بودجه وزارت آموزش ،علوم ،فعاليت‌هاي ورزشي وفرهنگ درمجموع ودرپاسخ به همان سال مالي بالغ بر5079009ميليون ين بوده است كه پاسخ گوي 705%ازكل بودجه دولت مي‌باشد.
بودجه اعتباري ويژه مؤسسات آموزشي ملي بالغ بر2068408ميليون ين بوده است .بودجه وزارت آموزش جهت خدمات گوناگون دولت وبراي توسعه وبهبودآموزش ،فرهنگ وفعاليت‌هاي ورزشي صرف مي‌شودكه شامل پرداخت حقوق معلمان وديگركاركنان مؤسسات آموزشي دولت ،ساخت بنا‌هاي آموزشي،اعطاي كمك‌هاي مالي به مؤسسات آموزشي خصوصي وكمك مالي وبورسيه به دانش‌آموزان مي‌باشد.
طبق سياست بودجه سال 1998وزارت آموزش ،علوم ،فعاليت‌هاي ورزشي وفرهنگ عمده بودجه آموزشي و تحقيقاتي كشور درحوزه هاي ذيل صرف مي گردد:
. توسعه آموزش پايه ازطريق ارائه مدارس پنج روزدرهفته وازطريق توسعه همه جانبه برنامه ‌هاي دانشگاه هوايي توسط ارتباطات ماهواره‌اي
. ارتقا دائمي طرح اصلاحي توسعه كادرآموزشي درمدارس آموزش پايه بخش دولتي .
. درنظرگرفتن اقدامات پيشگيرانه جهت فائق آمدن برمشكلات اجتمايي نظيرارعاب ،امتناع ازحظوردرمدرسه واستفاده ازموادمخدر.
. ارتقاء سياست آموزشي جهت پرورش روحيه سالم دردانش آموزان ،درجامعه ومدرسه
. بهبودسيستم پشتيباني مؤسسات آموزش خصوصي‌ نظيرپروژه تامين مالي دانشگاه هاي خصوصي بهبود‌آموزش عالي از طريق اعمال اصلاحات دانشگاهي
. توسعه بورسيه تحقيقاتي وبرنامه هاي تحقيقاتي و تربيت محققان جوان
. توسعه تبادلات بين المللي وهمكاري درزمينه آموزش ،علوم ،فرهنگ وفعاليت‌هاي ورزشي
. ارتقاء سياست مربوط به فعاليت‌هاي ورزشي شامل بهبودبرنامه مركزملي علوم وفعاليت‌هاي ورزشي
. توسعه فعاليت‌هاي خلاقه هنري نظيربرنامه هنري21،وبهبودحفظ نمايش وبهره برداري ازدارايي‌هاي فرهنگي
نهادهاي تأمين كننده
درصد بالايي از هزينه هاي آموزشي مدارس توسط نهادهاي دولتي و محلي و توسط والدين دانش آموزان تامين ميگردد. نسبت هزينه هاي آموزشي دولتي توسط وزارت آموزش در چارچوب و محدودة بودجه ملي كاهش تدريجي داشته است.نسبت هزينة تقبل شده توسط آژانسهاي عمومي محلّي در چارچوب كلّ هزينه هاي عمومي افزايش تدريجي داشته است. اين رقم در دهة 40 در حدود 45درصد بود كه در دهة50 تا 50درصد افزايش يافت و در اواخر دهه 70 به 52 درصد، در1990به 57.9 درصد ودر 1996 به 58.9 درصد بالغ گرديد.افزايش تدريجي در ميزان هزينة مستقيماً تقبل شده توسط والدين دانش آموزان دوره هاي مقدماتي و تكميلي متوسطه مشهود است.نسبت هزينة مستقيماً تقبل شده توسط والدين بسته به دولتي يا خصوصي بودن مدارس كودكان بسيار متفاوت مي باشد . آمار اخير نشان مي دهد كه ميزان هزينه اي كه مستقيماً توسط والدين كودكان تقبل مي شود كه به مؤسسات خصوصي مي روند ، در مقايسه با ميزان هزينة تقبل شده توسط والدين كودكاني مؤسسات دولتي 6/2برابردر مورد كودكستانها ، 2/6 برابر در مورد مدارس راهنمايي ، 2/2 برابر در مورد دبيرستانها مي باشد . همين نوع تفاوت در مورد دانشگاهها هم مشاهده مي شود ؛ (دانشگاهها و مدارس عالي ) والدين دانشجويان ثبت نام كرده در دانشگاهها ي خصوصي (حدود 73درصد) نسبت بيشتري از هزينه هاي اموزشي را به نسبت والدين دانشجويان ثبت نام كرده در دانشگاههاي ملّي تقبل مي كنند .اينكه هزينه هاي آموزشي تقبل شده توسط والدين مورد تأييد مي باشد يا نه ، رابطة مستقيم با محلّ واقع شدن مدرسه دارد. مدارس ابتدايي ، راهنمايي و دبيرستان، هماهنگ با ميزان جمعيت هر منطقه به شكل برابر بنا مي شوند ، امّا مؤسسات آموزش عالي در شهرهاي بزرگ تمركز يافته اند .
هزينه هاي دانشجويي
شهريه دانشجويان بومي
. حداقل 234000 ين
. حداكثر: 6000000 ين
شهريه دانشجويان غيربومي
. حداقل : 600/447 ين
. حداكثر : 1360500 ين
از جمله نهادهاي اصلي ارائه دهندة اطلاعات درخصوص كمك هزينه ‌هاي تحصيلي دانشجويان خارجي ميتوان ازكانون‌هاي ديپلماتيك ژاپني مستقردرخارج از كشورو بخش تبادل دانشجو، ادارة امور بين الملل وزارت علوم، وزارت آموزش علوم و فرهنگ نام برد.
صول و اهداف آموزشي
ايده و اصول آموزش در ژاپن در قانون اساسي مصوبه سال 1947 تدوين شده است.
با تصويب قانون اساسي ژاپن ، عزم خود در مشاركت با صلح جهاني و رفاه بشريت را با ايجاد دولتي دموكرات و فرهنگي نشان داده ايم . درك اين ايده آل اساساً به قدرت آموزش بستگي خواهد داشت .ما شرافت فردي را گرامي خواهيم داشت و سعي مي كنيم مردم را طوري بار بياوريم كه به حقيقت و صلح عشـق بورزند ، حال آنـكه آموزشي با هدف ايجاد غناي فرهنگي در فرد همه گير خواهد شد. اصول آموزش و پرورش ژاپن در قانون اساسي اين كشوردرج گرديده است. به موجب اين اصول همه افراد كشورحق دارند متناسب با تواناييهاي خود از آموزش و رورش برخوردار شوند و همه والدين بايد مكلف باشند كودكان خود را به مدرسه بفرستند.هدف اصلي آموزش توسعه همه جانبه شخصيت و پرورش جسمي و ذهني كودكان است تا بتوانيم افرادي سالم كه به حقيقت وعدالت عشق ميورزند، به حقوق افراد احترام ميگذارند، براي كار ارزش قائلند، احساسي عميق نسبت به مسئووليتهاي خود دارند، وبه عنوان سازندگان جامعه و كشوري صلح طلب با روحيه اي سرشار ازاستقلال و آزادي پرورش يافته اند، داشته باشيم.در مقدمه اين قانون خواست مردم ژاپن مطابق با آنچه در زير آمده بيان مي شود :
ايده آلي كه آموزش ژاپن به آن سو حركت مي كند، قالب ريزي انساني است كه در طلب حقيقت و صلح مي باشد. اين از تجربه مردم ژاپن در جنگ جهاني دوّم بوجود آمده است. اهمّيّت عبارت“ ديگر هيروشيما نمي خواهيم !” عميقاً در قلب و اذهان مردم ريشه دارد. در ژاپن امروز، پنجاه سال پس از پايان جنگ جهاني دوّم، شرايط خارجي زندگي بشدت تغيير كرده است. و اين در نتيجة پيشرفت صنعتي مي باشد، حال آنكه روح دروني مردم تغيير چنداني نكرده است. هماهنگي اين روح دروني با شرايط خارجي دلالت بر اشاعة فرديت طالب حقيقت و صلح دارد. آموزش در ژاپن، در طول پنجاه سال پس از جنگ، مستلزم پي گيري اين ايده آل بوده است. ماده 1 قانون آموزش هدف آموزش را چنين تدوين مي كند :
هدف آموزش بايد رشد كامل سخصيت باشد و براي پرورش مردمي با سلامت ذهني و جسمي ، مردمي كه عاشق حقيقت و عدالت هستند و بر ارزشهاي فردي ارج مي نهند، به كار احترام مي گذارند، و احساس مسئوليت عميقي دارند و بعنوان سازندگان جامعه و دولت داراي روحي مستقل مي باشند.به منظور دست يابي به اهداف آموزشي ذكر شده در بالا، قانون اساسي آموزش، برابري فرصتهاي آموزشي، (9سال) آموزش پايه رايگان، آموزش مختلط، و امثال آنرا فراهم مي آورد. به هر ژاپني حقّي برابر داده مي شود كه هماهنگ با استعداد و توانايي خود و بدون توجه به نژاد، طبقه، جنسيّت، جايگاه اجتماعي، درآمد اقتصادي، و منشأ خانوادگي آموزش ببينند. براي آناني كه توانايي دارند، امّا بدليل مشكلات مالي قادر به ادامه تحصيل نيستند، دولت و مؤسسات دولتي محلّي بايد روشي پيدا كنند تا به آنان اجازه ادامه تحصيل دهند. طبق قانون اساسي، آموزش اجباري 9 سال مي باشد، كه در مدارسي كه توسط دولت و موجوديتهاي دولتي محلّي اداره ميشوند بطور رايگان ارائه ميشود. آموزش مختلط يكي از مقرراتي است كه تقريباً بطور كامل در آموزش پس از جنگ ژاپن مشاهده شده است. هنوز بعضي ها مخالف سيستم آموزشي مختلط هستند، امّا اكثريت مردم در مورد فوايد آن قانع شده اند. در ميان ديگر مقررات بايد به نادين محوري در آموزش نيز توجه شود. بطور طبيعي در طول دوره اي آموزشي، بر باور مذهبي تأكيد ميشود، امّا در مدارس ايالتي و مدارس دولتي محلّي، آموزش هر گونه اعتقاد مذهبي معيّن يا راهبري فعّاليتهاي فرقه گرايي مذهبي ممنوع مي باشد.